Skip to main content

VİTAMİNLER

Antioksidan olarak kronik hastalıkların önlenmesinde rol oynar.

Eksikliği; gece körlüğü (retina dejenerasyonu) en erken belirtisidir. Şiddetli eksikliği kseroftalmiye yol açar, konjunktiva ve korneada kuruluk olur, ilerlerse ülser ve körlük gelişebilir. Diyette eksik alıma bağlıdır.

Toksisite; Hipervitaminozis A denir. Günde 7.5 mg’dan (25000 IU’den fazla) fazla alındığında olur. Akut toksisite olabilir. Kronik toksisite 25-50000 IU aylarca alınırsa olur. Karoten toksik değildir, sadece cilt sarılığına yol açar. Erken belirtileri ciltte kuruluk ve kaşıntı, hepatomegali, siroz, kafa içi basınç artışıdır. Gebelerde fazla A vit. kullanılmaz. İsotretinoin de teratojeniktir.

2- Vitamin D : Ergokalsiferol (D2) bitkide, kolekalsiferol (D3) hayvansal kaynaklarda bulunur. 7-dehidrokolesterol, kolesterol sentezinde bir ara maddedir, insanda dermis ve epidermiste güneş ışığıyla kolekalsiferole çevrilir.

Vit. D2 ve D3 biolojik olarak aktif değildir, ama in vivo olarak hidroksilasyon reaksiyonlarıyla aktif hale çevrilir. Plazmada en fazla bulunan form 25-OH D3’tür.

Fonksiyonları; 1,25 diOHD3’ün asıl fonksiyonu uygub plazma Ca düzeyi sağlamaktır. Barsaktan Ca emilimini arttırır, böbrekten kaybı azaltır, gerektiğinde kemik resorbsiyonunu uyarır.

Balık, karaciğer ve yumurta sarısında bulunur.

Eksikliği; Besinsel rikets; vit.D eksikliğinde kemik demineralizasyonu ile çocukta rikets, erişkinde osteomalasi ortaya çıkar. Kollajen matriks oluşumu olur ama mineralizasyon tam olmaz. Özellikle bebekler ve yaşlılarda olur.

Renal rikets; (renal osteodistrofi) kr.böbrek yetmezliğine bağlıdır, böbrekte vitaminin aktif formu oluşamaz. Replasman tedavisi gerekir.

Hipoparatiroidi; hipokalsemi ve hiperfosfatemiye neden olur. Tedavide PTH + D vit. verilir.

Toksisite; en toksik vitamindir. Depolanır ve çok yavaş metabolize edilir. İştahsızlık, bulantı, susama, stupor ve hiperkalsemiden ötürü dokularda Ca birikmesi olur.

3- Vitamin K : Başlıca fonksiyonu kan pıhtılaşma faktörlerinin post-transkripsiyonel modifikasyonudur, bu proteinlerde bulunan glutamik a.in karboksilasyonunda koenzimdir. Bitkilerde filokinon (K1), barsak bakteryel florasında menakinon (K2) bulunur. Tedavide kullanılan sentetik menadiondur.

Fonksiyonları;

1-Protrombin, faktör VII, IX ve X’un karaciğerde sentezi için gerekir. Bunlar inaktif prekürsor halinde sentezlenir. Vit.K bağımlı glutamik a. karboksilasyonuna uğramaları gerekir. Bu reaksiyon için O2, CO2 ve vit.K’nın hidrokinon formu gereklidir. Bu Hata! Yer imi tanımlanmamış.-karboksiglutamat oluşumu dikumarol (antikoagülan) ve warfarin (sentetik Vit.K analoğu) ile inhibe edilir çünkü bu maddeler reaksiyon sonunda kinon formuna dönüşen K vit.nin yeniden hidrokinon formuna dönüşmesini önlerler.

2- Protrombinin Hata! Yer imi tanımlanmamış.-karboksiglutamat bakiyeleri Ca ile kompleks yapar ve trombosit yüzeyinde pıhtılaşma için esensiyal olan fosfolipidlere bağlanır.

Vit.K barsak bakterilerince sentezlenir.

Eksikliği; gerçek eksiklik olmaz, çünkü hem diyetle hem de bakterilerin etkisiyle elde edilir. Çok kötü beslenen ve antibiotik kullananlarda bakteriyel floranın ve vitamin sentezinin azalması ile hipotrombinemi oluşur. Tedavide vit.K verilir. Ayrıca bazı 2.kuşak sefalosporinlerin kullanımı da hipotrombinemiye neden olur, birlikte Vit.K da verilmelidir.

Yeni doğanda, barsak sterilitesi nedeniyle eksiklik olur. Tek doz I.M. yaoılır.

Toksisite; uzun süre yüksek doz kullanımıyla bebeklerde hemolitik anemi ve sarılık olur.

4- Vitamin E: 8 doğal tokoferol vardır. Hata! Yer imi tanımlanmamış.-tokoferol en aktifleridir. Sentetik şekil tokoferol asetattır.                        Başlıca fonksiyonu antioksidan olmasıdır. Kanda VLDL içinde taşınır.

Eksikliği; sadece prematürelerde görülür, hemolitik anemi olur. Erişkinde genellikle fazla poliansatüre yağ alımı, bozuk lipid emilimi ve transportuna bağlıdır, nörolojik bozukluk olur.

Toksisite; yağda eriyenler arasında en az toksik olandır. Warfarin kullanımı sırasında fazla E vit. koagülabiliteyi bozar.

Kistik fibrozis, G-6 PD eksikliği, orak hücreli anemi, cilt hast.ları, fibrokistik meme hast., seksüel disfonksiyonda tedavide kullanılmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir