Skip to main content

TIP FİZYOLOJİ DERS NOTU

Glutamat reseptörleri 2 tiptir:

1 – Metabotropik tipte olanlar G proteine ile bağlantılı olup IP3 ve DAG seviyelerini yükseltir yada hücre içi cAMP seviyesini düşüren serpantin reseptörleridir.

2 – İyonotropik tipte olanlar ise; AMPAK (Kainate) ve NMDA reseptörleridir.

 

GABA aa

NMDA

      Na-K- Ca kanal tipi kanaldır.. Hipokampusta yüksek miktarda NMDA reseptörü vardır. Bu lokalizasyonlu reseptörlerin LTP (Uzun dönemli potansiyalizasyon) den sorumlu olduğu bilinmektedir.

      LTP uzun süreli bellek ve öğrenme mekanizmalarından sorumludur.

NMDA

NOT:

Eksitotoksite

Serebral iskemi, Travma, epilepsi sırasında aşırı glutamat salınımı ve bu reseptörün aktivasyonu olmaktadır. Bu reseptörlerin aktivasyonu ile nöron içine aşırı Ca girer ve böylelikle noron hasarı gelişmektedir.

AMPA-K (Kainate) reseptörü

Na+ ve K+ için iyon kanalıdır.

GLİSİN

GLİSİN

Primer olarak medulla spinalis ve beyin sapında bulunan inhibitör nörotransmitterdir.

Cl iletimini artırır. Strikinin adlı zehir klor kanalını bloke ederek, medulla spinais seviyesindeki inhibisyonu ortadan kaldırır. Hayvanda tetani ve çırpınma oluşur.

P MADDESİ VE DİĞER TAKİNİNLER

P maddesi barsakta, değişik periferik sinirlerde ve merkezi sinir sisteminin bir çok kısmında bulunur. P maddesi reseptörü Gq proteinine bağlıdır.

Ayrıca akson refleksinden sorumlu sinir liflerinden salınan mediatördür. Deri içine zerk edildiğnde kızarma ve şişmeye neden olur.

P MADDESİ

Substance P CTZ de bulantı-kusmaya neden olur. Aprepitant, nörokinin (Sub P) reseptör blokeri etki ile bulantı kusmayı azaltır.

ADENOZİN

Adenozin genel bir MSS deprasanı olarak etki gösterir.

Tüm Adenozin reseptörleri G proteinine bağlı reseptörlerdir.

Çay, kahvedeki teofilin ve kafein etkilerini adenozin reseptörlerini bloke ederek gösterir.

 

 

HİPOTALAMUS ÇEKİRDEKLERİ VE FONKSİYONLARI

Posterier hipotalamus: Kan basıncının artması, pupiller dilatasyon, titreme, vücut sıcaklığında artma (Sempatik alan)

Anterior hipotalamus: Miyozis, terleme, vucut sıcaklığında azalma (parasempatik alan)

Dorsomedial çekirdek: Gastrointestinal uyarma

Perifornikal çekirdek: Acıkma, kan basıncının artması, hiddet

Ventromedial çekirdek: Doyma, nöroendokrin kontrol

Mamiller cisim: Beslenme refleksleri (Tiamin eksikliğinde dejenerasyona uğrar)

Lateral hipotalamik alan: Susama ve acıkma

Paraventriküler alan: Oksitosin salgılanması, su tutulması

Medial preoptik alan: İdrar kesesinin kasılması kalp hızının azalması, kan basıncının düşmesi

Supraoptik çekirdek: Vasopressin salgılanması

Suprakiazmatik Çekirdek: Diürnal ritmden sorumludur (Uyku, sabah kortizonun yükselmesi, tansiyon, vücut sıcaklığı ritmi)

HİPOTALAMUS1

YEME DAVRANIŞI

Yeme davranışı hipotalamusun lateral ve ventromedial çekirdekler tarafından kontrol edilmektedir. Yağ dokusundan salınan hormonlara adipokin adı verilir. Yağ dokusu artınca adipokin miktarıda artar. İştah üzerinde en etkili adipokin leptindir.

Yağ dokusundaki hücrelerin ürünü olan leptin (ob/ob geni) hipotalamustaki NPY’yi baskılayarak iştah kesici özellik göstermektedir. NPY hipotalamusta güçlü oroksojen (yeme davranışını uyarıcı) etki oluşturur.

Hipotalamusta NPY (nöropeptid-Y) den başka ; Beta-endorfin, Galanin, GHRH, Orexin A/B, Ghrelin iştah açacı etki oluşturur.

Bombesin, leptin, CCK, Glukagon, Nototensin, Oksitosin, CART, Peptid YY, Somatostatin, alfa-MSH ise iştah kesici etkinliğe sahiptirler.

ATEŞ

İnflamasyon, endotoksin gibi uyaranlar sonucunda monosit, makrofaj ve kuppfer hücrelerinden Endojen pirojenler denilen (IL-1, IL-6, INF-Beta, INF-gama, TNF-alfa) sitokinler yapılmaktadır.

Bu sitokinler kan beyin bariyeri olmayan beyin bölgelerinden (OVLT) etki ederek, hipotalamuste preoptik sahayı uyarırlar. Bu sahada PGE aracılıklı termostat daha yüksek bir sıcaklığa ayarlanır. Sonuç olarak üşüme, titreme ile ateş yükselir. Bunun yanında MSH ve ADH güçlü anti-pirojen aktivite gösterirler.

EPİFİZ BEZİ (PİNEAL BEZ)

Erişkin insanda Epifiz bezinde acervulus cerebri (beyin kumu) (Hidroksi Apatit Kristalleri) adı verilen cisimler görülür