Skip to main content

TIP FİZYOLOJİ DERS NOTU

NORADRENALİN

α ve β reseptörler üzerinden etki gösterir. SSS’de bu sistemin aktivasyonu; dikkat kesilme, korku ve alarm durumu ile kendini belli eden panik reaksiyonuna yol açar. Ayrıca anksiyete ve tremor oluşturur. Buna karşılık bu sistemin etkinliğinin azalması depresyon gelişiminde rol oynamaktadır. REM uykusundan sorumludur.

REM

Noradrenerjik nöronların nörohormonal etkileri bulunmaktadır. NE, GnRH ve ACTH salınımını arttırır. SSS’de noradrenalinin major metaboliti MHPG (3-metoksi 4-hidroksi fenilglikol)’dir.

DOPAMİN

Dopaminerjik nöronların çıkış kaynağı Mezensefalonda substansia nigradır.

Ayrıca hipotalamustan salınır ve prolaktin sekresyonunu inhibe eder. TRH ise prolaktin salınımını stimule eder.

Tirozin amonoasidinden yapılır. Presinaptik geri alım mekanizması ile sinapstan geri alındığı gibi, MAO ve COMT ile metabolize edilebilir. Yıkılım ürünü HVA (Homovanilik asit)

D1 ve D5 reseptörleri Gs proteini yardımıyla adenilat siklazı aktive ederler.

    D2, D3, D4 reseptörleri Gi proteini ile adenilat siklazı inhibe ederler.

D1 reseptörü

En çok nigrostriatal yolakta bulunur. Lokomotor sistemle ilgili hareketlerin başlatılmasında rol oynar.

D2 reseptörü

Striatumda ve mezolimbik yollarda bulunan ana dopaminerjik reseptördür. Ekstrapiramidal sistemle ilgili motor etkilerde rol oynar. Mezolimbik hiperaktivasyon şizofreni hastalarında görülür.

D3 reseptörü

Daha çok limbik sistemde yerleşmiştir. Emosyonel ve kognitif süreçlerde önemli rol oynarlar. Dopamin deney hayvanlarında seksüel aktiviteyi arttırır. Kur davranışı oluşturur.

D4 reseptörü

 

Şizofren hastalarda genetik olarak sayıları artmıştır.

SEROTONİN

Serotonerjik nöronların çıkış kaynağı Mezensefalonda nukleus raphe’dir.

 

nukleus rap

Uyku, uyanıklık siklusundan sorumludur. Nonrem uykusundan sorumlu nörotransmitterdir.

Normal davranış kalıbının sürdürülmesini sağlar.

Beslenme davranışının düzenlenmesinde (iştahı azaltır). Seratonin anorgazmi oluşturur. Bu nedenle antiseratonerjikler deney hayvanlarında orgazmı kolaylaştırır.

     Serotonin, ACTH ve PRL salınımını arttırırken, GnRH salınımını ise inhibe eder.

Seratonin azlığında depresyon, anksiyete oluşmaktadır. Serotonin salınımı azaltılmış olan deney hayvanları huysuz, saldırgan, endişeli olurlar.

huysuz

Ağrı duyusunun santrale iletiminde rol oynar. Seratonin ağrının santral sinir sistemine geçmesini bloke eder.

Seratonin reseptörleri:

5HT1A: Anksiyolitik etki gösterir.

5HT1B: Presinaptik reseptördür.

5HT1D: Migren patogenezinde rol oynar. Beyin damarlarında vazokontraksiyon yapar.

5HT2: Exitatör niteliktedir. Limbik sistemde bulunur. Davranış üzerine olan etkilerde rol oynar.

5HT3: Solunumu ve bulantı- kusma merkezini stimüle eder. Ayrıca periferal otonom sistemde de bulunmaktadır. İyon kanalıdır.

5HT4:Özellikle GIS’demiyenterik pleksuslarda bulunur.5HT4 agonistleri intestinal peristaltizmi arttırırlar

5HT 6 ve 5HT 7 reseptörleri limbik sistemde geniş olarak dağılmıştır.

 

HİSTAMİN

     Histidinden oluşur. Histamin beyinde uyanıklık, cinsel davranış, kan basınıcının düzenlenmesi, su içme ve ağrı eşiğiyle ilşkilidir.

MAO ve DAO (Diamino oksidaz) tarafından imidazol asetik asit ve metilimidazol asetik aside yıkılır.

his

GABA

ga

       Glutamat dekarboksilaz ile glutamattan sentezlenir.

Üç tip GABA reseptörü vardır. (GABA A, B, C)

GABA A ve B reseptörleri santral sinir sisteminde bulunurken, GABA C reseptörleri retinada bulunmaktadır.

GABA C reseptörü Cl iletimini arttırır.

      GABA A reseptörü Cl iletimini artırır ve Benzodiazepinler ve barbitüratların etki yeridir.

Ayrıca steroid hormonlardan progesteron ve deoksikortikosteron (DOC), Alkol GABA A reseptörü üzerinden sedatif ve analjezik etki gösterir. Picrotoxin, GABA kanalını bloke edip deneysel epilepsi için kullanılır.

gaba

 GABA B Reseptörü, İyon kanalı değildirler (Gi ile kenetlidir). Benzodiazepin ve barbituratlar tarafından etkilenmez. Baklofen tarafından aktive edilir. Baklofen özellikle spastik çocuklarda spazmı azaltmak için kullanılmaktadır.

GABA B

GLUTAMAT

Beyinde en yaygın bulunan eksitatör nörotransmitterdir.