Skip to main content

Sinir Sistemi

? Astrosit’ler ve oligodendrosit’ler makroglial hücreler olarak bilinir.

            Ependim hücreleri; beyin ventriküllerini ve canalis centralis’i kuşatan hücrelerdir. BOS’nın dolaşımında fonksiyonları vardır.

 

Nöronlar yapılarına ve fonksiyonlarına göre iki şekilde sınıflandırılır.

I – YAPILARINA GÖRE

  • Neuron unipolare (unipolar nöron)

Yuvarlak olan hücre gövdelerinden tek bir lif çıkar. Bu tür nöronlar kafa çiftlerinin (V,VII,IX ve X) duyu ganglionlarında ve spinal ganglionlarda bulunur.

  • Neuron bipolare (bipolar nöron)

İğ şeklindeki hücre gövdesinin her iki ucundan bir tane sinir lifi çıkar. Bu grup nöron’lar; ganglion vestibulare, ganglion cochleare (ganglion spirale cochleare, corti ganglionu), retina ve olfaktor epitelde bulunur.Olfaktor epiteldeki nöronlar insanlarda çoğalabilme özelliği olan tek nöron tipidir.

  • Neuron multipolare (multipolar nöron)

Hücre gövdelerinden ikiden fazla sinir lifi çıkar. Beyin ve omurilik’deki nöronların çoğu bu gruptur. Otonom sinir sistemi ganglionlarının (paravertebral ve prevertebral ganglionlar) esas nöronlarıdır.

II – FONKSİYONLARINA GÖRE

¨    Motor nöronlar

¨    Duyu nöronları

¨    Ara nöronlar (internöronlar)

Sinir sistemi içindeki nöronların büyük bölümünü oluşturan internöronlar, uyarının gideceği nöronun duyarlılığını inhibe yada eksite eder. En iyi bilinen spinal internöron Renschaw hücresidir. Bu hücre, Lamina VII’de lokalizedir ve cornu anterius’daki a – motor nöronları inhibe eder.

Nöron’lar fonksiyonlarına göre 7 tip lif ihtiva eder

1. Genel somatik afferent (GSA) lif içeren nöronlar: Bütün spinal sinirlerde ve bazı kafa çiftlerinde (V, VII, IX ve X) bulunur.

2. Özel somatik afferent (ÖSA) lif içeren nöronlar: Sadece II. kafa çifti (N. opticus) ile VIII. kafa çiftinde (N. vestibulocochlearis) bulunur.

3. Genel visseral afferent (GVA) lif içeren nöronlar: Spinal sinirlerde ve bazı kafa çiftlerinde (VII, IXve X) bulunur. İç organ duvarlarından, damarlardan ve bez yapılardan ağrı, basınç, açlık, susuzluk, bulantı, tiksinme ve kan basıncı gibi duyuları taşır. Bu duyular nuclei tractus solitarii’ye getirilir.

4. Özel visseral afferent (ÖVA) lif içeren nöronlar: Koku ve tat duyusunu taşıyan liflerdir. Koku duyusu I. kafa çifti (N. olfactorius), tat duyusu ise, VII.(N. facialis), IX. (N. glossopharyngeus) ve X. (N. vagus) kafa çiftleri içindeki bu liflerce taşınır.

5. Somatik efferent (SE) lif içeren nöronlar: Çizgili kaslara gider. Bütün spinal sinirlerde ve bazı kafa çiftlerinde (III, IV, VI,ve XII) bulunur.

6. Genel visseral efferent (GVE) lif içeren nöronlar: Otonom lifleri temsil eder. Spinal sinirlerde ve III, VII, IX ve X. kafa çiftinde bulunur.

7. Özel visseral efferent (ÖVE) lif içeren nöronlar: Bu lifler, arcus branchialis mezoderminden gelişen çizgili kasları (larinks, farinks, yumuşak damak, mimik ve çiğneme) uyarırlar. V, VII, IX, X ve XI. kafa çiftlerinde bulunur.

DUYU GANGLİONLARI

Bütün spinal sinirlerde (ganglion spinale) ve bazı kranial sinirlerde (V, VII, VIII, IX ve X) bulunur.

OTONOMİK GANGLİONLAR

Simpatik zincirde (paravertebral yada simpatik ganglionlar), aorta abdominalis’in ana dallarının orijinlerinde (prevertebral ganglionlar) ve organların yakınında yada duvarlarında (terminal ganglionlar) bulunurlar.

SİNAPS

Sinir sisteminde en yaygın görülen sinaps şekileri; aksodendritik ve aksosomatik sinapslardır.

NÖROTRANSMİTTERLER

Nöronlarda sentezlenen kimyasal maddelerdir.

Asetilkolin

Periferik sinir sisteminin nöronları tarafından bırakılan esas nörotransmitterdir. Alt motor nöronlar tarafından salınır. İskelet kaslarının kontraksiyonunu stimüle eder.

Amino asit nörotransmitterler

Gama-aminobutirik asit (GABA), glisin, glutamat, aspartat ve taurine’dir GABA; cortex cerebri, cerebellum ve üst beyin sapındaki nöronların major inhibitör nörotransmitteridir. Glisin ise, alt beyin sapı ve medulla spinalis’teki nöronların major inhibitör nörotransmitteridir. Glutamat ve aspartat, santral sinir sistemi içinde bir çok yerde bulunan eksitatör nörotransmitterlerdir. Taurine, cerebellum ve cortex cerebri’de yoğun olarak bulunan inhibitör nörotransmitterdir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir