Skip to main content

SANTRAL SİNİR SİSTEMİ VE FARMAKOLOJİSİ

Motor hareketsizlik (katatonik bizar postür-rijidite (katılık), stopor, balmumu katılığı-hastanın bedeni istenilen postüre getirilebilir, bırakıldığında da bir süre bu duruş korunur.

             Negativizm (hareket ettirmeye yönelik tüm çabalara direnç gösterir, yemez, içmez, uyumaz, uyarılara tepkisizdir- konuşmaz- mutizm -Zaman zaman aşırı motor etkinlik (katatonik eksitasyon) ekolali, ekopraksi, sterotipik davranışlar görülebilir.

            Tedaviye en iyi yanıt veren tiptir.  (EKT)

 

4-Ayrışmamış (undiferantieted):

            Birden fazla tipin özelliğini taşır, ancak hiçbir belirti baskın değildir.

Varsanı, sanrı gibi aktif psikoz belirtileri diğer tiplere özgü olmamasıdır.

5-Rezidüel:

Bir yada birkaç atak sonrası, (+) belirtilerin kaybolduğu remisyon dönemi ve (-) bulguların (künt duygulanım, çağrışımlarda kopukluk gibi) tabloya hakim olduğu tiptir.

 

Şizoaffektif bozukluk:

a) Şizo-depresif; çökkünlük belirtileri, varsanılar ve sanrılardan baskındır.

b) Şizo-manik; manik belirtiler, varsanılar ve sanrılardan baskındır. Takipte Rezidüel belirtiler görülünce tanı kesinleşir, Lityuma yanıtsızdır.

Prognoz;

Olumlu seyir göstergeleri
Ani ve (+) belirtilerle başlangıç

Temelde-öyküde ağır çevresel stresin varlığı

Katatonik ve şizoaffektif tipler

Premorbid dönemde toplum, iş ve aile yaşamında iyi uyumun olması

Tedaviye erken başlayan, ve uyum sağlayan hastalar

Olumsuz seyir göstergeleri

Aile öyküsünün bulunması

Erken yaşta başlangıç

Sinsi ve yavaş başlangıç, premorbid kişiliğin şizoid veya şizotipal oluşu

Sık ve uzun hastane yatışları

 

Sanrısal bozukluk (eski adı paranoya ya da paranoid bozukluk):

Sanrıların (hezeyanların) önde olduğu bir psikotik bozukluktur. Ancak buradaki hezeyanlar, şizofreniden farklı olarak bizar nitelikte değil sistematize ve düzenlidir. Genellikle 3. dekattan sonra başlar.

En sık görülen sanrılar grandiyöz sanrılardır, örneğin herkesin kişiye aşık olması gibi. Bu hastalarda bu güçlü ve sistematize sanrı dışında önemli bir kişilik yıkımı ya da varsanılar izlenmez.

Altı değişik tipe ayrılır; erotomanik tip, grandiöz tip, kıskançlık tipi, persekütuar tip, somatik tip ve mikst tip.

 

Kısa psikotik bozukluk:

Burada üç önemli tanı ölçütü vardır. Birincisi kişide şizofreniye benzer, ancak tüm tanı ölçütlerinin karşılanmasını gerektirmeyen bir psikotik bozukluk olmalıdır. İkincisi bu dönem bir günden kısa ve bir aydan uzun olmamalıdır. Üçüncü olarak, bu reaksiyonun şiddetli bir psikososyal stresöre ya da bir grup stresli faktöre bağlı olarak gelişmesi gerekir.

Paylaşılmış psikotik bozukluk:

Burada en az iki kişi vardır. Bunlardan baskın olanı bir hezeyan geliştirir ve genellikle daha genç ve pasif olan ikinci kişide de semptomlar ortaya çıkar.

 

NÖROLEPTİKLER

1. Fenotiyazinler

Alifatik grubu:

Klorpromazin

Asepromazik

Leromepromazin

Piperazin grubu

Flufenazin

Perfenazin

Trifluperazin

Piperidin grubu

Tizoridazin

Mezoridazin

 

2. Benzisoksasoller

Risperidon

3. Butirofenonlar

Haloperidol, Droperidor

4. Tiyoksantenler

Tiyotiksen

Loksapin

Klorprotilsen

5. Atipik nöroleptikler

Sulpirid

Olanzapin
Pimozid

Risperidon

Klozapin

 

ANTİPSİKOTİK İLAÇLAR

Psikoz (şizofreni) tedavisinde kullanılırlar. Tipik nöroleptikler şizofrenideki pozitif semptomlara, atipik nöroleptikler negatif sempatomlara daha etkilidir.

 

NÖROLEPTİKLERİN RESEPTÖR ETKİLERİNE GÖRE SINIFLANDIRILMASI
TİPİK NÖROLEPTİKLER SELEKTİF ETKİLİLER ATİPİK NÖROLEPTİKLER
FenotiyazinlerHaloperidol

Tiyoksantinler

Loksapinler SülpiridPimozid KlozapinKuetiapin

Risperidon

Olanzapin

Sertindol

 

 

ANTİPSİKOTİK İLAÇLARIN EKSTRAPİRAMİDAL YAN ETKİLERİ

Bu yan etkiler özellikle D2 blokajına bağlıdır.

Akut distoni,

parkinsonizm,

akatizi,

perioral tremor

 

Tardif Diskinezi

Bazal gangliyonlarda post-sinaptik D 2 reseptör süper-sensitivitesine bağlı olarak gelişir

Başlangıç genellikle Buccolingomastikatuar Sendrom (yüzde tikler, ağızda çiğneme, dilin dışarı çıkması vb) şeklinde olur

         Tardif diskinezi geliştiğinde; ilaç hemen kesilmemelidir. Çünkü bu, durumu daha da kötüleştirebilir . İlaç yavaşça kesilip atipik anti-psikotiğe başlanır.

Antikolinerjik etkili bir ilacın kullanılması tardif diskineziyi daha da kötüleştirir.

Benzodiazepinler (Diazepam) yararlıdır.

 

Nöroleptik malign sendrom

            Kaslarda rijidite (opistotonus, trismus) ilk bulgudur.

Yüksek dozda katatoni, deliryum ve koma gelişebilir.

Tedavisinde, dopaminerjik ilaçlar ve dantrolen-diazepam gibi kas gevşeticiler kullanılır.

 

 

FENOTİYAZİN TÜREVLERİ:

Bu ilaçlar

dopaminerjik reseptör

a1 adrenerjik reseptörleri (en belirgin olarak Klorpromazin),

muskarinik

histaminerjik

opiyaterjik reseptörleride etkilerler

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir