Skip to main content

SANTRAL SİNİR SİSTEMİ VE FARMAKOLOJİSİ

 

MEMBRAN POTANSİYELİ

Organizmada bulunan herhangi bir hücrenin stoplazmasına ve hücre dışına elektrodlar konup voltmetreye bağlanırsa voltmetre  -70 mV değerini gösterir. Bu değere İstirahat membran potansiyeli adı verilir.. Bu yükten (-70 mV ) sorumlu iki mekanizma vardır. Birincisi proteinlerin membranı geçemediği için oluşturduğu negatif yük, ikincisi ise  üç sodyumu hücre dışına atan, iki potasyumu hücre içine alan Na-K ATPaz pompasıdır. Böylece hücre fazladan bir artı yük kaybetmiş olur. Sonuçta hücre içi, hücre dışına göre daha negatiftir.

            İstirahat membran potansiyelinin oluşmasındaki en önemli etken iyonların hücre dışı ve içinde farklı miktarda bulunmaları ve bu nedenle gradient farkı oluşturmalarıdır. Hücre membranı en çok potasyumu sızdırdığı için istirahat membran potansiyeli oluşumunda en önemli iyon potasyumdur.

Diğer iyonların intra – ekstra sellüler miktarları stabil (kararlı) durumda olduğu için, bu iyonlar istirahat membran potansiyelini daha az etkiler.

 sinir sistemi

SİNİR HÜCRESİ ve AKSİYON POTANSİYELİ

          Aksiyon potansiyeli, uyarılabilen hücrelerin eşik potansiyelini aşarak pozitif değere gelip çok kısa bir süre içinde tekrar negatif değere dönmesidir

 sinir sistemi1sinir sistemi2

DEPOLARİZASYON

Nöron membranında bulunan voltaj bağımlı sodyum kanalları voltaja duyarlıdır. Bu kanallar hücre istirahat (-70 mV) halindeyken kapalıdır. Nörona elektrik verilip nöron eşik (-55 mV) değere getirilirse voltaj bağımlı sodyum kanalları açılır ve nörona sodyum girerek depolarizasyon oluşur.

İstirahat membran potansiyeli eşik değere ne kadar yakınsa nöron o kadar kolay uyarılabilir. Eğer nöronun istirahat membran potansiyeli eşik değeri geçiyorsa (örnek; -40 mV gibi) bu durumda nöron kısmi depolarize olduğundan uyarılması yine zordur.

               Sonuç olarak voltaj bağımlı sodyum kanallarının açılmaya en duyarlı olduğu dönem istirahat membran potansiyeli ile eşik değer arasıdır. (-55 ~ -70 mV)

NOT:

            TTXve STX (Tetradotoksin ve saksitoksin) voltaj bağımlı sodyum kanalını bloke ederek depolarizasyonu önler.

 

NOT:

             Kalsiyum ve magnezyum iyonlarının fazlalığı uyarılmayı güçleştirmektedir.

            Hiperkalsemi ve hipermagnezemide, kalsiyum ve magnezyum iyonları artı yüklü oldukları için negatif yüklü membran proteinlerine bağlanırlar. Voltaj bağımlı sodyum kanallarıda protein oldukları için aynı bağlanmadan etkilenirler. Kalsiyum ve magnezyum voltaj bağımlı sodyum kanallarının dış yüzüne bağlanınca, sodyumda artı yüklü olduğu için, kalsiyum ve magnezyum, sodyum iyonunu iter. Sodyum girişi zorlaşacağı için,  uyarılma zorlaşır.

             Hipokalsemi ve hipomagnezemide ise sodyum girişi kolaylaşacağıiçin uyarılma kolaylaşır. Bu nedenle hipokalsemide karpopedal spazm (Ebe eli), tetani, konvülziyon oluşabilir.

REPOLARİZASYON

            Depolarizasyon oluştuğunda bir taraftan voltaj bağımlı Potasyum açılır. Böylelikle hücre dışına K+ akışı olur. Hücre tekrar istirahat membran potansiyeline geri döner. Bazı durumlarda potasyumun hücre dışına akışı abartılabilir ve böylelikle depolarizasyon sonrası hiperpolarizasyon oluşabilir.

NOT:

           TEA (Tetraetil amonyum) voltaj bağımlı potasyum kanalını bloke ederek repolarizasyonu önler.

REFRAKTER PERİOD

Aksiyon potansiyeli (depolarizasyon ve repolarizasyon) yaklaşık olarak nöronda 1 msn kadar sürer. Bu süre boyunca nöronun stimulusla uyarılması mümkün değildir. Bu periyoda absolu refraktar periyod denir.

Aksiyon potansiyelini takip eden kısa bir süre rölatif refraktar periyod adını alır. Bu periyodda daha şiddetli bir stimulus, küçük ampitütte yeni bir aksiyon potansiyeli oluşturabilir.

 

YA HEP YA HİÇ İLKESİ

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir