Skip to main content

PATOLOJİ

 

Fagosite edilen partikülün öldürülmesi ve/veya par­çalanması

Aktivasyondan sonra fagositik hücrelerde izlenen en ak­tif aşama, fagositik sürecin son aşaması olan infeksiyöz ajanın ve nekrotik hücrelerin öldürülmesi ve parçalanma­sıdır. Mikrobiyal öldürmede oksijene bağlı mekanizmalar (serbest oksijen radikalleri) en yaygın kullanılan mekaniz­malardır.

Fagositoz makrofajlarda oksijen tüketimini, glikojenolizi, artmış heksoz-monofosfat şantı yoluyla glukoz oksidas­yonunu ve reaktif oksijen aracılarını (ROl; reaktif oksijen türleri) arttırır.

Reaktif oksijen aracılarının oluşumu, bir oksidazın (NADPH oksidaz) hızla aktivasyonu ile gerçekleşir; NADPH oksidaz (indirgenmiş nikotinamid-adenine dinük­leotid fosfat) ve bu proseste oksijen; süperoksid anyona (O2) indirgenir. Ardından çoğunlukla spontan dismutas­yon ile süperoksid hidrojen perokside (H2O2) dönüştü­rülür. H202 aynı zamanda yüksek oranda reaktif hidrok­sil radikalleri (OH) ne dönüştürülür. H2O2 nin büyük kıs­mı katalaz tarafından H2O ve O ya ayrıştırılır; bir kısmı­nın etkisi glutatyon oksidase tarafından yıkılır.

NADPH oksidaz enzimi en az yedi proteinden oluşan bir enzim kompleksidir. İnaktif süreçte nötrofillerde farklı NADPH oksidaz protein komponentleri plazma membra­nında ve sitoplazmada lokalizedir. Bir uyarana cevap ola­rak aktifleştiklerinde sitozolik protein komponentleri, plaz­ma membranı veya fagozom membranına transloke olur, ve fonksiyonel enzim kompleksini oluşturur. Bunun sonu­cunda membranda oluşturulan reaktif oksijen araçları lizo­zomlar içinde biriktirilir; bu sayede fagositik vakuol için­deki yabancı öldürülürken, ROI’larının hücrenin kendi or­ganellerine zarar vermesi önlenir. Benzer enzim sistemi re­aktif nitroje intermediatelerini de üretir (reaktif nitrojen ara ürünleri); nitrik oksit (NO) olarak bilinen son ürün mik­rop öldürmede yaygın olarak kullanılır.

Reaktif nitrojen ara ürünleri (RNI) grubu içindeki en önemli madde NO’dir. Bu madde uyarıimış nitrit oksitde sentetaz (İNOS) olarak bilinen enzim tarafından üretilir. İNOS sitoplazmik bir enzimdir ve inaktif makrofajlarda bulunmazken; makrofaj LPS, TLR ve özellikle INF-g üze­rinden aktive olduğunda makrofaj sitoplazmasında lizo­zomlarda yüksek oranda saptanır.

Fagolizozomlarda NO, hidrojen peroksid veya süperoksid ile kombine halde bulunur ve burada yüksek oranda bak­teri öldürücü etkisi olan peroksynitrite radikallerini oluştu­rarak bakteriyi öldürebilir.

NADPH oksidaz sistemi tarafından üretilen H2O2 genellik­le çok etkin bir mikrop öldürücü ajan değildir. Buna kar­şın nötrofillerin azurofilik granülleri miyeloperoksidaz (MPO) enzim içerir ve bu enzimin yardımı ile Cl- gibi ha­lidlerin bulunduğu ortamlarda H2O2 ;hipoklorid radikalle­rine (HCOCI; hipoklorid) dönüştürülür. HOCI çok kuvvet­li bir antimikrobiyal ajan olup; mikropları halojenizasyon ile (halidler hücresel yapılara kovalan olarak bağlanır) ve­ya proteinler ve lipidierin oksidasyonu ile (lipid peroksi­dasyonu) ortadan kaldırır. “H2O2MPO-halid sistemi” nötrofillerde bulunan en kuvvetli bakteri öldürücü sistem­dir. MPO defisiti bulunan lökositler normale göre çok da­ha yavaş olarak bakteri öldürebilir.

Bakterilerin öldürülmelerinede kimi zaman oksijene ba­ğımlı olmayan mekanizmalar da kullanılır. Oksidatif reak­siyon dışında nötrofillerde bulunan bakteri öldürmede kullanılan diğer lizozomal maddeler şunlardır:

a-   Bakteri permeabilite arttırıcı protein(BPI; yüksek oranda katyonik granül-ilişkili protein olup, fosfolipaz aktivasyonu, fosfolipid yıkımı ve mikroorganizmaların dış membranında artmış permeabiliteye neden olur)

b-   Lizozim (muramik asit-nasetil-glükozamine’e bağla­nan bir hidrolaz olup bütün bakterilerin glikopeptid kılıfları üzerine etkilidir),

c-   Laktoferrin (spesifik granüller içinde bulunur, demi­re bağlı bir proteindir)

d-   Defensin (arginin’den zengin bir katyonik granül          peptidi olup mikroplar için ve bazı memeli hücreleri için sitotoksiktir)

e-   Major basic protein (eozinofillerdeki bir katyonik        protein olup sınırlı bakterisital etkiye sahiptir; fakat özellikle pek çok parazit için sitotoksiktir).

Nötrofil granülleri ek olarak elastaz gibi pek çok enzim içerir ve bunlar da mikrop öldürmede kullanılır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir