Skip to main content

PATOLOJİ

İltihap bölgesindeki damarların endotellerinde beliren seIek­tin, marjinasyon ile endotel yüzeyine yakınlaşmış durumda­ki nötrofillerin yüzeyindeki Sialyl Lewis X (CD15s) molekül­leri ile zayıf bağlar (tek bağ oluşur) kurarlar. Bu bağlanma nötrofilin hızının azalmasını ve endotel üze­rinde yuvarlanmasını sağlar; buna “roling” yuvarlanma adıverilir.

Selektin ile Sialyl Lewis X (CD15s)in bağlanması ile oluşan roling nötrofili yavaşlattıkça nötrofil daha geniş bir yüzeyi ile endotele oturur. Bu esnada daha kuwetli bir bağlanma (ikili bağ oluşur) olan nötrofillerin integrinleri ile endotel hücrelerinin immünglobülin yapısındaki ICAM ve VCAM reseptörleri arası bağlantı kurulur.

Bu bağlanmaya, lökositi endotel yüzeyinde sabitleştirdiği (hareketsiz durduğu) için lökosit adezyonu denir. Nötrofil artık endotel yüzeyine oturmuş ve hareketsizdir.(Bir kan hücresinin damar endoteli üzerinde hareketsiz durması adezyon olarak adlandırılır.)

Ardından nötrofiller endotel hücrelerinin arasından nötrofil ve endotel hücre yüzeyindeki CD31 (PECAM) reseptörleri ile amiboik hareketlerle endotel hücreleri arasından geçerek damar dışına çıkar. Biz buna transmigrasyon (di­apedezis, emigrasyon) diyoruz.

 

 

Endotel moleküllerinin görevleri
Endotel molekülü Lökosit reseptörü Major rol
P-selektinE-selektinICAM-1(lg yapısında)VCAM-1(lg yapısında)GlyCAM-1CD34PECAM-1 (CD31) Sialyl-Lewis XPSGL-1Sialyl-Lewia X:ESL-1, PSL-1CD11/CD18 (integrinler)(LFA-1 ve MAC-1)a4b1 (VLA-4)a4b7 (LPAM-1)L-selektinPECAM-1 (CD31) Rolling(nötrofil, monosit ve lenfosit)rolling, aktive endotele adezyon (nötrofil,monosit ve T lenfosit)Adezyon, arrest, transmigrasyon (tüm lökositler)Adezyon, eozinefil, monosit, lenfosit)Yüksek endoteliyal venüllere lenfosit homingNötrofil, monosit RollingTransmigrasyon

 

 

Damar dışına çıkan nötrofilin ise hangi yöne gideceği ke­motaktik maddelerle yönlendirilir ve nötrofilin sitoplazma membranı üzerinde bulunan kemotaktik madde resep­törleri ile kemotaktik ajanları algılar ve kemotaktik mad­deleri takip ederek antijenin bulunduğu bölgeye amiboid hareketler ile ilerler biz buna kemotaksis olarak adlandı­rılır.

Kemotoksis sonucu antijen in bulunduğu bölgeye ulaşan nötrofil opsoninle işaretli antijenleri fagosite eder.

Nötrofillerin iltihabi uyarana karşı hareketleri şu şekilde dizilebilir;

Vazodilatasyon ile marjinasyon (damar duvarına yaklaş­ma) ® Rolling (yuvarlanma) ® Adezyon (yapışma) ® Transmigrasyon (damar duvarını geçme, emigrasyon, diapedesis) ® Komotaksis (etkene doğru yönlenmesi, hareketi)  Fagositosis (etkenin hücre içine alınması) ® intrasellüler mikrop öldürülmesi. Akut iltihap birkaç saat ile birkaç gün süren bir süreçtir.

İltihap başladıkdan sonraki 6-24 saat içinde nötrofiller il­tihap alanında baskındır. 24-48 saat içinde nötrofiller ilti­hap alanında azalırken (etken temizlenememiş ise) mo­nonükleer hücreler baskın hale geçer ve bu hücreler ka­lıcıdır.

Sadece psödomonas enfeksiyonlarında nötrofiller olay yerinde 2-4 gün baskın olarak saptanabilir.

Unutulmamalıdır ki viral enfeksiyonlar ve otoimmün has­talıklarda olay yerine ilk gelen hücreler mononükleer il­tihap hücreleridir (Ienfosit ve makrofajdan zengin, nötro­fil içermeyen) ve iltihap direkt olarak kronik iltihap ola­rak başlar. Aşırı duyarlılık reaksiyonlarında ise iltihap ala­nında eozinofiller baskın olarak saptanabilirler.

Lökosit diapedezi (transmigrasyon) özellikle venüllerde (en yoğun olarak postkapiller venüllerde) gerçekleşir. Endotel hücreleri arasından da geçen lökositler bazal membranı salgıladıkları kollajenazlarla delerek damar dı­şına çıkarlar.

 

Selektinler

Selektinler lektin alanları ile sialillenmiş oligosakkaritlere (SialylLewis X gibi) tutunurlar. Bu özellikle rollingin sağ­lanmasında temel faktördür. Selektinler bu müsin benze­ri glikoproteinlere (GlyCAM1, PSGL1, ESL1 ve CD34) ge­nellikle kovalent olarak bağlanırlar.

İmmünglobülin yapısındaki moleküller: Bu grupda iki endoteliyal adezyon molekülü bulunur;

  • ICAM-1 (interselüler adezyon molekülü 1) ve
  • VCAM-1 (vasküler cell adezyon molekülü 1).

Her ikisi de endotel üzerinde bulunur ve lökositler üzerindeki integrinler ile bağlanırlar.

ICAM-1 için integrin reseptör, b integrinlerdir yani LFA-1 ­ve MAC-l (CD11a/CD18 ve CD11b/CD18) ve VCAM-1

için integrin reseptörler a4, b1, (VLA-4) ve a4b7dir.

 

Selektinler
Cd karşılığı Selektin Eksprese eden hücre tipi Ligant ve bulunduğu yer
CD62 P-selektin Endotel Nötrofiller üzerinde-Sialyl Levis X (CD15s)
CD62E E-selektin Endotel ve trombosit Nötrofiller üzerinde-Sialyl Levis X (CD15s)
CD26L L-selektin Nötrofil Endotel üzerinde GlyCAM-1

 

İntergrinler
Cd KARŞILIĞI İntegrin tipi Eksprese eden hücre tipi Ligant ve bulundugu yer
CD11a/CD18 Lökosit fonsiyon assosiyeAntijen-1 (LFA-1) Nötrofi, lenfosit, monosit Endotel üzerinde lCM-1 velCAM-2
CD11b/CD18 Makrofaj-1 (Mac-1);Kompleman reseptör-3(CR-3) Nötrofil; monosit ve bazı lenfositler Endotel üzerinde lCAM-1; İC3b takiben kompleman aktivasyonu
CD11c/CD18 P150/95; kompleman reseptör-4 (CR-4) Doku makrofajları çok aza oranda nötrofil ve monositler İC3b, C4b
Hücre yüzeyinde adezyon moleküllerinin ortaya çıkışı: P-selektinin endotel yüzeyinde oluşumu; endotel sitoplazmasındaki Weibel-Palade cisimleri çok sayıda P-selektin’i taşıyan spesifik intrasitoplazmik endoteliyal granüllerdir.Bir uyarıcı mediyatör etkisi ile (örneğin histamin, trombin ve PAF) vakuoller hücre yüzeyi ile birleşir ve endotel yüzeyinde kısa sürede çok sayıda P-selektinin reseptörü belirir ve bunların varlığı temelde lökositlerin endotel üzerindeki “erken lökosit rolling”ini sağlar (lökositlerde bulunan Sialyl-Lewis X reseptörlerine bağlanarak).

İntegrinler: Lökositlerde bulunan transmembran­adhezif heterodimerik glikoproteinlerdir, a ve b zincirleri içerirler. Ekstraselüler matriks için reseptör olarak çalışırlar. Endotel üzerindeki immünglobülin yapısındaki moleküllere bağlanırlar.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir