Skip to main content

PATOLOJİ

Sitokinler: Lenfosit ve makrofajlar başta olmak üzere pek çok hücre tarafından salgılanırlar.

Mononükleer fagositlerden kaynaklanan sitokinler ® monokinler

Aktive lenfositlerden üretilenler ® lenfokinler

Hemapoetik hücrelerce yapılan ve etkilerini primer olarak lökositler üzerinde gösteren geniş bir grup sitokinler ise ® interlökinler olarak adlandırılırlar.

Özellikle enflamasyonda roloynayan, lökosit hareketleri­ni uyarıcı ve kemotaksisi sağlayan sitokinler ise kemokin­ler olarak adlandırılırlar.

 

Araşidonik asit sistemi
Etki En kuvvetli metabolit Diğer etkiler
Vazokonstriksiyon Tromboksan A2Lökotriyen C14, D4, E4 Trombosit agregasyonunu ayırır
Vazodilatasyon Prostasiklin (PGl2)PGE1, PGE2, PGD2 Trombosit agregasyonunu inhibe eder
Vesüker permeabilite Lökotriyen C4, D4, E4 Vazokonstriksiyon, intestinal be bronş duvarında düz kas kontriksiyonu ve mukus üretimini arttırırlar. Bu etkiler ile üç mediyatör beraberce anaflaksinin yavaş etkili maddelerini oluştururlar (SRS-A; Slow reacting substance of anaphylaxis).
Kemataksis ve lökosit adezyonu Lökotrien B4, HETElipoksinler
 

 

İnterlökin-1 (IL-1) ve tümör nekrotizan faktör (TNFa ve b) IL-1 ve TNFa başlıca aktive makrofajlar tarafından sentezlenirler.

Monosit makrofaj sistemi hücreleri tarafından bakteri ürünleri, immün kompleksier, toksinler, fiziksel hasar ve diğer sitokinlerin etkisi ile öncelikle TNF salınır.

IL- I’in de eklenmesi ile özellikle akut iltihabın pek çok aşamasını uyaran IL-1/TNFa kompleksi oluşur.

TNF/IL-1 kompleksinin etkileri

  • Akut faz reaksiyonlarını oluştururlar: Ateş, uy­kuya meyil, iştah kaybı, akut faz proteinlerinin yapı­mında artış, hemodinamik etkiler (şok) ve nötrofili.
  • Endotel üzerine etkileri: Lökositlerin endotel adezyonunda artma, prostaglandin sentezinde art­ma, prokoagülan aktivitede artma, antikoagülan etkide azalma, IL 1, IL8, IL6 ve PDGF’ de artma.
  • Fibroblastlara etkileri: Proliferasyonda artış, kolla­jen sentezinde artış, kollejenazda artış, proteazlar­da artış, PGE sentezinde artış.
  • Lökositlere etkileri: Sitokin sekresyonu (IL 1, IL6) artar.

Kemokinler

Spesifik lökosit tipleri için uyarıcı ve kemotaktik etkiye sa­hip molekülleri tanımlar. Aktif makrofajlar, endotel ve fibroblastlar tarafından özellikle IL-1 ve TNF’ye cevap ola­rak salgılanırlar.

İki major sınıfı bulunur:

 

1 CXC veya a kemokinler

Etkilerini öncelikle nötrofiller üzerinde gösterirler. IL8 bu grubun tipik örneğidir.

Aktive makrofajlar ve endotel hücrelerinden kaynaklanan IL-8 nötrofillerde aktivasyon ve kemotaksiyi artırır.

 

2 CC veya b kemokinler

Monosit kemoatatak protein (MCP1), eotaksin, makrofaj inflamatuvar protein 1a (MIP1a) ve RANTES (regüle ve normal T hücre ekspresyonu ve sekresyonu) genellikle monositler, eozinofiller, bazofiller ve lenfositler üzerinde etkilidir ancak nötrofillere etki yoktur.

 

Hedef hücre                        Önemli kemokinler

●    Nötrofiller                       lL-8, Gro a, b, g

●    Monositler                      MlP1a, MlP1b, MCP1, 2, 3

●    Eozinofiller                    Eotaksin

●    Lenfositler                      Lenfotaksin

●    Bazofiller                       lL-8, MlP1a, MCP1. 3, RANTES

Serbest oksijen radikalleri

O2 H2O2 ve OH gibi moleküller ve NO ile kombine meta­bolitler enflamasyonda ortaya çıktıklarında şu etkilere sa­hiptirler:

 

–     Endotel hücre hasarı, vazodilatasyon

–     Bunun sonucu gelişen vasküler permeabilite artışı

–     Antiproteazların inaktivasyonu

–     Yüksek miktarda bulunduğunda çevredeki hücrelere hasar verir.

 

Sitokinlerin immün cevap üzerine etkileri
İmmün cevap Sitokin Kaynaklandığı hücre
Akut faz cevabı IL-1, TNF-a, IL-12, INFa Makrofaj, NK
Hücresel immünite IL-2, INF-d TH1 CD4+ helper T lenfosit
Humoral immünite IL-4, IL-5, IL-6, IL-10 TH2 CD4+ helper T lenfosit

 

Sitokinler ve immün sistem

İmmün sistem üzerinde pozitif etkili sitokinler: IL-2 (hücresel immünite üzerinde) ve IL-4 (humoral immünite üzerinde) immün sistem üzerinde negatif etkili (immünsüpresif etkili) sitokinler: IL-10 ve TGF-1d

Doğal immünite (iltihabın başlangıcında ilk saptanan sitokinler) ile birlikte bulunan sitokinler: TNF-a ve b, IL-1,

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir