Skip to main content

PATOLOJİ

Akut enflamasyonda olay yerinde gelişen ilk etkilerden primer mediyatörler sorumludur örneğin akut enflamas­yonda vazodilatasyon, vasküler permeabilite artışından sorumlu mediyatör histamindir.

Primer medyatörlerin sentezinin başlaması;

Ancak sekonder mediyatörler primer mediyatörlerin ar­dından üretilmekle birlikte primerlerden çok daha güçlü­dürler. Örneğin vazodilatasyonda prostasiklin ve perme­abilite artışında PAF, histaminden binlerce kat daha güç­lü mediyatörlerdir.

Lokal mediyatörler parakrin etkili moleküller olup, sade­ce lokal çevrede etkileri izlenir. Yarı ömürleri oldukça kı­sadır.

 

Primer mediyatörlerinin uyarı ile salınımı:

1-   Uyarının etkisi ile cAMP üretimi

2-   Perigranüler proteinlerde fosforilasyon

3-   Ca++ bağlı enzimler mikrotubüljmikrofilament sistemini uyarır

4-   Granüllere Ca++ yapışır ve içlerine su girerek granüller şişer

5-   Granül membrana doğru hareket eder (mikrotubüljmikrofilament sistemi ile)

6-   Önceden üretilip depolanan mediyatörler ortama atılır

7-   Mediyatörlerin etkisi 5-30 dakika (maks 60 dakika) sü­rer.

Vazoaktif elemanlar

Histamin: Histamin akut enflamasyonda rol alan bir pri­mer mediyatördür. Histamin esasen mast hücreleri, bazo­filler, eozinofiller ve trombositlerde yoğun bulunur. Trombosit agregasyonu ise trombositlerden histamin sa­lınımını uyarır.

Tipik etkisi postkapiller venullerde genişleme ve ve­nüllerde endotel hücre kontraksiyonu sonucu ödem olu­şumuna (vasküler permeabilite artışına) yol açmasıdır (H1 reseptörleri üzerinden). Kısa süre içinde histaminaz tara­fından inaktive edilir, enflamasyonun geç fazında ve kro­nik enflamasyonda rol almaz.

Histamin ve serotoninin kemotaksis etkisi yoktur. Histamin postkapiller venüllerde dilatasyona ama arteri­ollerde konstriksiyona neden olur. Bu iltihap bölgesinde kan akımında artışa yol açar ve hiperemi olarak adlandı­rılır.

 

Bazafiller ve mast hücrelerinden histamin salını­mını uyaranlar

●    Travma ve ısı gibi fiziksel zararlar

●    IgE antikorlarının Fc kısımları ile mast hücre mem­branına oturduğu durumda izlenen immün reaksi­yonlar (tip 1 aşırı duyarlılık durumları)

●    Anaflatoksinler (C3a ve C5a)

●    Bazı sitokinler (IL-1 ve IL-8 gibi)

●    Nöropeptitlerin (P maddesi) uyarısı

 

Histamin akut faz sonunda etkisini yitirir; lökotrienler ve özellikle PAF geç dönemde ama kuvvetli vasküler perme­abilite artışı yapan sekonder mediyatörlerdir. Prostasiklin ise geç dönemde ama kuvvetli vazodilatasyon yapan bir sekonder mediyatördür.

Bradikinin (yavaş etkili kinin) histaminin yavaş bir analo­ğudur. Bradikininin temel etkisi düz kas kontraksiyonu, vazodilatasyon ve ağrı oluşumudur.

Serotonin (S-HT, S-hidroksitriptofan): Histamine benzer etkilidir. Trombositler ve enterokromaffin (nöroendokrin) hücrelerde bulunur. Serotoninin trombosit agregasyonu­nu uyarması (trombositlerin agregasyonu sürecinde trombositlerdeki granüllerden salınır) ve karsinoid sen­droma neden olması en önemli özellikleridir. Alerjik reak­siyonlarda da IgE uyarısı sonrası mast hücrelerinden sal­gılanan PAF trombositlerden serotonin salınımını uyarır.

 

Akut iltihapta damar geçirgenlik artışından sorumlu olan: Histamin

Akut ilihapta damar vazodilatasyondan sorumlu olan:Histamin

Damar geçirgenliğini en fazla arttıran; PAF (düşük dozda)

Vazodilatasyonda en kuvvetli medyatör: NO, prostasiklin (PG2)

Vazokonstrüksiyonda en kuvvetli medyatör: Endotelin, tromboksan A2

 

Plazma proteazları

Bu grupta birbiri ile ilişkili 3 sistem bulunur. Bunlar, kinin sistemi, kompleman sistemi ve pıhtılaşma fibrinolizis sis­temidir.

 

Kinin sistemi

Bir plazma (sistemik) mediyatörü olan Faktör XII (Hage­man faktör)’nin negatif yüklü yüzeyler (kollajen, bazal membran) ve aktive trombositler tarafından, yüksek mo­lekül ağırlıklı kininojenin (HMWK) kofaktörlüğünde akti­ve olması ile başlar.

Faktör XII  ® Faktör Xlla’ya dönüşür.

Ardından faktör Xlla prekallikreini kallikreine dönüştürür.

Vazoaktif peptit olan kallikrein bir vazoaktif nonapeptit olan bradikinin yüksek molekül ağırlıklı kininojenden (HMWK) oluşumuna neden olur.

Bradikinin düz kas kontraksiyonu, vazodilatasyon ve ağ­rı oluşumunu sağlar. Bradikinin dışında ağrıdan sorumlu ikinci mediyatör prostaglandinlerdir.

Kallikrein aynı zamanda plazminojeni plazmine çevirerek fibrinolitik sistemi aktive eder. Fibrini ® fibrin yıkım ürün­lerine dönüştürür. Plazmin kompleman sistemini uyarır (C3 ® C3a) ve fibri­nin yıkımından sorumludur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir