Skip to main content

PATOLOJİ

 

9. EKLEM HASTALIKLARI

 

Eklemler insanda iki farklı tiptedir:

a-   Sinoviyal (diartrodiyal) eklemler: Sinovya ile örtülü, yüksek oranda hareketli eklemlerdir.

b-   Sinartroz: Minimal hareketli eklemlerdir. Dört tipi bulunur:

  • Symphsis tipi eklem: İki kemiği fibrokartilaj ve liga­menler bağlar; örnek symphyis pubis.
  • Synchondrosis tipi eklem: Eklem kıkırdağının eklem boşluğu olmadan direkt kemiğe tutunması; örnek sternal manubrial eklem
  • Syndesmosis tipi eklem: Kemikleri fibröz doku bağlar; örnek kraniyal eklemler
  • Synostosis tipi eklem: Patolojik kemik bağlarının oluşumu; örnek spinal ankloz.

 

Eklem hastalıklarının temel sınıflandırılması

a-   Enfeksiyonlar (Lyme hastalığı, gonokokal artrit gibi)

b-   Otoimmün (RA gibi)

c-   Dejeneratif (osteoartrit gibi)

d-   Metabolik (gut gibi)

 

Osteoartritler

Dejeneratif bir eklem hastalığı olup, eklemlerin en sık izle­nen hastalığıdır. 65 yaş üzerindeki insanların en sık aktivite kısıtlayıcı hastalığıdır.

Temel patoloji eklem kıkırdağının yüksek basınç ya da yapısal değişiklik nedeni ile gelişen dejenerasyonu, ve bunu takiben alttaki kemikte yapısal değişikliklerin or­taya çıkmasıdır.

Predispozan bir faktör olmadan, oluşmasına primer (yaş ve mekanik faktörlerle gelişir), önceden var olan bir eklem deformitesi veya eklem dejenerasyonu (hemakro­motoz ve DM gibi metabolik hastalıklar sonrası) son­rasında gelişmesine sekonder osteoartrit denir.

 

Sekonder osteoartritler

a-   Kristal depolanması: Hiperparatiroidizm, hemakro­matozis, Wilson, gut, kalsiyum pirofosfat depolanma hastalığı.

b-   Nekroz ya da anormal subkondral kemik: Aseptik nekroz, Legg-Pertes, Paget, steroid artropatisi

c-   Anormal eklem gevşekliği: Ehler Danlos,Osteogenesis Imperfekta 1 ve 3, Marfan

d-   Anormal kıkırdak büyüme ve fonksiyonu: Akromegali, akandroplazi, konjenital kalça çıkığı, mukopolisakkaridozlar, okronozis, diabetes mellitus.

e-   Kıkırdak ve kemik sinovyasında dejenerasyon: Postinflamatuar, postenfeksiyöz, hemofilik artropati. Primer osteoartrin gelişiminde en önemli etmenler yaş ve mekanik faktörlerdir. Bunun sonucu osteoartrit sıklıkla yaşlılarda, sıklıkla vücut ağırlığını taşıyan eklemlerde izlenir. Osteoartrit büyük olasılıkla da eklemler üzerinde anormal mekanik stres yaratan (şişmanlık) durumlara eşlik eder.

 

El eklemlerini tutan hastalıklar

Distal interfarangial eklem ● Osteoartrit● Psöriatik artrit● Reiter’s sendromu
Proksimal interfarangial eklem ● Osteoartrit● SLE● Romatoid artrit● Psöriatik artrit
Metakarpofarangeal eklem ● Romatoid artrit● Psödogut● Hemakromatozis
1. Karpometakarpal eklem bilek ● Osteoartrit● Romatoid artrit● Psödogut● Gonokokal artrit● Juvenil artrit● Carpal Tunel sendromu

 

Osteoartirin en sık tuttuğu eklemler

a-   Alt ekstremitenin büyük eklemleri (diz, bilek)

  • Osteoartritte en sık tutulan eklem diz eklemidir.

b-   Vertebral eklemler (alt servikal ve lomber bölge -L4­-L5; L5-S1)

c-   Distal ve proksimal interfaranjial eklemler

d-   Birinci karpometakarpal eklem

e-   Birinci tarsometatarsal eklem

  • Osteoartritin tutması beklenmeyen eklemler el’de metakarpofarangeal eklem ve dirsektir.

 

Osteoartritde en erken morfolojik bulgu, eklem kıkırdağının yüzeyel parçasındaki kondrositlerin büyü­mesi ve disorganizasyonudur. Bu aşamada proteoglikan­larda kayıp karakteristikdir. Mukopolisakkaritler ve pro­teoglikanlar (aşırı su tutabilen bu nedenle esnek moleküllerdir) yüksek basınç nedenle özelliklerini kaybed­erler ve bu moleküllerin su tutma özelliğini kaybetmesi ve elastik yeteneğin kaybı anlamına gelir. Sonuçta eklem kıkırdağı incelir ve matriks fibriller görünüm alır (osteoar­tritte eklemde izlenen ilk değişikliktir).

Dejenere, incelmiş, yapısı bozulmuş kıkırdak hareket esnasında birbirine sürttüğünde tipik olarak bir çıtırtı sesi çıkarır ki bu klinikte krepitasyon olarak adlandırılır. Krepitasyonun varlığı osteoartriti gösteren bir bulgudur ve şiddetinin artması eklemde hasar ile doğru orantılıdır.

Kıkırdağın dejenerasyonu, üzerindeki basınç devam ettikçe ve kıkırdakta zayıflamaya devam ettikçe progre­sif olarak artar. Ağır – tam yıkılma sonrası subkondral kemik eklem boşluğunda kıkırdaksız kalır, zaman içinde kalınlaşır ve fildişi renginde parlak bir görünüm alır (eburnation).

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir