Skip to main content

PATOLOJİ

insan hücresinde plazma menbranının kuru ağırlığının %50 %60’ı protein; %20-%30’u lipitlerden ve daha az oranda karbohidratlardan oluşur.

 

a-   Plazma membranında bulunan lipitler üç alt grubda­dır; bunlar fospolipitler, kolesterol ve glikolipitlerdir. 8Fosfolipitler içinde en yüksek oranda fosfotidilkolin (lesitin) bulunur; diğerleri fosfotidiletanolamin (sefa­lin), fosfatidilserin ve sfingomiyelindir. insan hücresinin plazma membranında en yuksek oranda bulunan lipid fosfotidil kolindir. Plazma membarının iki sıralı yapısında iç sırada sefalin ve fosfotidilserin, dış sırada ise lesitin ve sfingomiyelin bulu­nur.

Bu lipit moleküllerinin hidrofilik uçları membran iç yüzün­de; hidrofobik uçları ise dış yüzde bulunacak şekilde dizil­mişlerdir.

Kolesterol membranı stabilize eder ve fosfolipitleri bağ­lar.

Glikolipitler sadece dış membranda bulunur; genellikle proteinleri tutulu olarak izlenirler.

b-   Plazma membranında bulunan proteinler ikiye ayrılır; Periferal proteinler (membrandan içiriye veya dışarı doğru yerleşmişlerdir) ve Transmembrane protein­ler (por ve kanalların yapısındaki proteinler)

c-   Plazma membranındaki karbonhidratlar oligosakkarit ve polisakkarit yapıda olup proteinler veya lipitlere tu­tunurlar ve hücre dışına doğru uzanır Lipitlerde eriyebilen (hidrofobik) moleküller plazma mem­branını kolayca geçibilirken; su v{iyonların geçişi mem­bran üzerindeki protein yapıdaki porlarla membran trans­ port proteinlerin yardımye gerçekleşir.

Hücre, plazma membarının sentezini granüllü endoplaz­mik redikulum ve onu takip eden golgi aparatı üzerinden  yapar.  Hücre membranında bulunan taşıyıcı proteinler ATP har­cayarak (aktif tranport) gerekli maddelerin dış ortam­dan sitoplazma içinel alınmasını sağlarlar. Taşıma elektrokimyasal konsantrasyon gradyanına ters ise aktif, aynı yönde ise pasif transport olarak bilinir. Na+K+ pompası primer aktifltransportun bir örneğidir.

Hücre içine madde alınmı (endositoz); pinositoz (küçük moleküller ve su) ve fagositoz ( büyük moleküller) ile de gerçeklerşir.

Hücre membranı ayrıca sinyal ileti moleküllerini taşır. Protein yapıda hormonlar, lokal kimyasal mediyatörler (iltihabın parakrin medytörleri gibi) ve nörotransmitterler (asetilkolin gibi) gibi bazı moleküller hidrofilik olup hücreye penetre olamazlar. Bunlar hücre membranındki bir reseptör üzrinden etkilerini gösterirler.

Aksine steroid hormanlar (hidrofobik moleküller), D vitamini, NO, tiroid hormanları (çok küçük molekül) lipit bariyerleri geçebilirler ve reseptörleri sitoplazma ya da nükleus membranında bulunur.

 

 

 

İnsan hücre membranlarındaki reseptörlerin tipleri
MekanizmaHücre membranında açık ya da kapalı iyon kanallarına bağımlı reseptörle a-     Uyarıcı etkili transmitterların iyon kanal kapıları

  • Nikotinik asetilkolin reseptörleri (nAChR)
  • 5Hidroksitriptamin (5HT3) serotonin reseptörleri
  • Glutamat reseptörleri
  b-      İnhibitör etkili transmitterların iyon kanal kapıları●       GABA reseptörü●       Glisin reseptörü
 
  • Muskarinik ACh reseptörü (mAChR)
  •       Adrenerjik reseptörler
  • Dopamin reseptörleri
  • Pürinerjik reseptörler
  • Metabotropik glutamat reseptörleri (mGluRs)
  • GABAB reseptörleri
  • TSH reseptörleri
  • LH reseptörleri
  • ACTH reseptörleri
  •       Glukagon reseptörleri
  • Rodopsin reseptörleri
  • Nöropeptit reseptörleri (vazopressin, anjiyotensin,      bradikinin, nöropeptit Y, nörotensin, opiyat, oksitosin ve VİP reseptörleri)
Enzime bağımlı reseptörler

  • cGMP üreten reseptörler
  • Tirozinin otofosforilasyonu (tirozin kinaz reseptörü)
  • Tirozonin fosforilasyonu (tirozin kinaza eşlik eden re   septör)
  • Tirozinin defosforilayonu (tirozin fosfataz reseptörü)
  • e Serin-tireonin fosforilasyonu ( serin-tireonin kinaz   reseptörü)
  • cGMP ile çalışan; ANP (atriyal natriüretik faktör), NO
  • Tirozin kinaz reseptörü ile çalışanlar (EGF, PDGF, FGF, NGF, VEGF, insülin reseptör)
  • Tirozin kinaza eşlik eden reseptör ile çalışanlar; sitokin reseptörleri, Büyümehormonu  reseptörleri, prolaktin reseptörleri, T ve B lenfositlerindeki antijen spesifik reseptörler, IL2 reseptörleri
  • Tirozin fosfataz reseptörü ile çalışan; CD45
  • Serintireonin kinaz resepörü ile çalışanlar; TGFb reseptör
Sterod hormon (intrasellüler) reseptörleri
  • Glukokortikoid reseptörleri
  • Östrojen reseptörü
  • Progesteron reseptörü
  • Tiroid hormon reseptörü
  • Retinoik asit reseptörü
  • Vitamin D3 reseptörü
   

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir