Skip to main content

PATOLOJİ

Niemann-Pick hastalığı

Sfingomiyelinaz’ın genetik defekti (11 p15) sonucu sfin­gomiyelinin lizozomlarda birikimi ile karakterizedir. Belli başlı iki tipi vardır;

Tip A: Olguların %75-80’i tip A varyanttadır (en sık izle­nen ve en ağır form). Bu tip ağır infantil form olarak bilinir, nörolojik tutulum, sfingomyelinin viseral organlar­da ağır birikimi, progresif erime ve ilk 3 yaş içinde ölüm ile karakterizedir.

Tip B: Santral sinir sistemi tutulumu olmayan ve orga­nomegali ile seyreden hafif formdur. Zeka normaldir.

Sfingomyelin lizozomlar içinde (özelliklede fagositik hüc­relerde) progresif birikir, etkilenen hücrelerde dondurul­muş doku örnekleri yağ birikimine karşılık gelen oil red O ve sudan black B gibi yağ boyaları ile (+) boyanır. Hücrelerde elektron mikroskobu ile “zebra cisimleri” saptanır.

Fagositik hücrelerin (sifingomyelin fagositozu nedeniyle köpüksü görünümdedirler) birikimi sonucu dalak (10 ka­tına çıkabilir), karaciğer, lenf nodu, kemik iliği, tonsil, sindirim sistemi ve akciğerler büyür.

Kemik iliği aspirasyonunda “sea blue” (deniz mavisi) histiyositler izlenir (kemik iliğinde deniz mavisi histiyosit­lerin görülmesi depo hastalıkları için patognomoniktir depo hücresi olarakta bilinirler).

Beyinde gri bölge büzülür, sulkuslar genişler. Bütün nö­ronlar etkilenir, zamanla hücre ölümü ve beyin dokusu kaybı, demiyelinizasyon gelişir.

1/3 olguda gözde, (Japon bayrağı veya kiraz kırmı­zısı lekesi şeklinde maküla) izlenir.

Klinik bulgular doğumda bulunabilirse de, genellikle 6. ayda ortaya çıkar. ilk dikkat çekici bulgu karın şişliği­dir. Hastada gelişme geriliği, kusma ve ateş izlenir. Psi­ko motor bozukluklar tabloya eklenir ve hastalık 3-4 yaşiçinde ölümle sonlanır.

Gaucher hastalığı

En sık izlenen lizozomal depo hastalığıdır. (b-) Gluko-se­rebrosidaz’ı (bir tip lizozomal asit, b-glükosidaz) kodIa­yan genlerdeki mutasyonun neden olduğu, otozomal resesif bir hastalıktır. Vücuttaki bütün fagositik hücreler­de glukoserebrosid birikir. Üç alt tipi bulunur;

Tip l (kronik non-nöropatik form): Olguların %80′ ini oluşturur. Bu tipte glukoserebrozid depoları içeren fago­sitik hücreler beyin hariç bütün vücutta bulunurlar (zeka normaldir). Dalak (splenomegali sıklıkla ilk klinik bulgu­dur), karaciğer ve iskelet sistemi en ağır etkilenen bölgelerdir. Sıklıkla femur başı ve uzun kemiklerde korti­kal kemik alanında erozyon (patolojik kırık gelişimi), glu­koserebrosit yüklü makrofazların kemik iliğinde yoğun birikimi sonrası uzun kemiklerde kalınlaşma (Erlen Ma­yer deformitesi), hafif anemi saptanır. Hastalar genel­likle normal ömürlerini yaşarlar.

Tip lll (infantil tip): 6 ay civarı çocuklarda belirgin san­tral sinir sistemi tutulumu ile 1 yıl içinde ölümcül seyre­den bir hastalıktır. Beyindeki birikim Virchow-Robin boşluklarında izlenir.

Tip III (Juvenil form): Hem beyin hem iç organ tutulu­mu olan; tip II’den daha hafif bir tablodur. Başlangıçbulgusu hepatosplenomegalidir. Ataksi, periferik nöro­pati oftalmopleji tabloya eklenir.

Glukoserebrosid biriken fagositik sistem hücrelerine “Gaucher hücresi” adı verilir (buruşmuş sigara kağıdı tipi makrofaj). Dalakta, karaciğerde, kemik iliğinde (ke­mik iliği aspirasyonunda deniz mavisi histiyositler ola­rakta adlandırılabilirler), lenf nodunda, tonsilde, timusta ve payer plaklarında izlenirler. İleri derecede büyümüş bu hücreler PAS (+) dir.

Tip 1 Gaucher hastalarında tablo genellikle erişkin yaşta başlar (10 yaş üstünde), ilk bulgular sıklıkla ağrısız sple­nomegali, hepatomegali, hipersiplenizm bulguları ve pansitopeni gelişimidir.

Önemli lizozomal depo hastalıkları
Hastalık Enzim defekti Major biriken metabolit
Mukopolisakkaridozlar
MPS 1 (Hurler)MPS 2 (Hunter) a-L-iduronidazL-iduronosülfat sülfataz Heparan sülfat, dermatan sülfatHeparan sülfat, dermatan sülfat
Mukolipidozlar
MLl (sialidoz)MLll (l-cel hastalığı)MLlll (psödo-Hurler) Glycoproten-specifif N-acetylneuraminidaseN-asetil gulukozamin fosfotransferaz (GcNaC- fosfotransferaz)N-asetil gulukozamin fosfotransferaz (GcNaC-fosfotransferaz) Mukopolisakkarid, glikolipidMukopolisakkarid, glikolipidMukopolisakkarid, glikolipid
Gangliosidozlar (Sfigolipidozlar)
GM1 gangliosidozGM2 ganliosidozTay-Sachs hastalığıSandhoff hastalığı GM1 gangliosidoz, b-galaktosidazHeksosaminidaz-a alt ünitesiHeksosaminidaz-b alt ünitesi GM1 gangliosidGM2 gangliosidGM2 ganliosid, globosid
Sülfatidozlar
Metakromatik Arilsülfataz A Sülfatid
Lökodistrofi
Çoğul sülfataz yetersizliğiKrabbe hastalığıFabry hastalığıGaucher hastalığıNiemann-Pick hastalığı Arilsülfataz A, B, CGalaktozilseramidaza-galaktozidaz AGlukoserebrosidazSfingomiyelinaz Sülfatid, steroid, heparan ve dermatan sülfatGalaktoserebrositSeramid triheksozidGlükoserebrosidSfingomiyelin
Sfingolipidozlar
GM1 gangliosidosisGM2 gangliosidosisTay-SachsSandhoff GM1 gangliosid b-galaktosidazHekzozaminidasa-a subünitHekzozaminidase-b subünit GM1 gangliosid, galaktoz, galaktoz-içerenOligosakkaritlerGM2 gangliozitGM2 gangliosit, globozit
Glikojenozlar
Tip 2 glikojen depo hastalığı (Pompe) a-1,4-glukozidaz (lizozomal glukozidaz) Glikojen
Diğer hastalıklar
WolmanAsit fosfat defisiti Asit lipazLizozomal asit fosfataz Kolesterol esterleri ve trigliseritlerFosfat esterleri
 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir