Skip to main content

PATOLOJİ

Nadiren ise anestezik ajanlar ve spinal kord hasarlarını ta­kiben “nörojenik şok” gelişebilir. Temel neden damar tonusunda kayıp ve kanın periferik göllenmesidir.

Ayrıca tip 1 aşırı duyarlılık reaksiyonu olarak karşımıza çı­kan “anafilaktik şok” sistemik vazodilatasyon ve artmışpermeabilite ile karakterizedir.

 

Septik şokun patogenezi

Amerika birleşik devletlerinde yoğun bakım ünitelerinde en fazla görülen ölüm nedeni septik şokdur. Mortalite oranı %25-75 arasında değişmektedir.

 

Şok tipleri
Şokun tipi Klinik neden Temel mekanizma
Kardiyak şok Miyokard enfarktüsüVentriküler rüptürAritmilerKalp tamponadıPulmoner emboli Miyokard hasarı, sışarıdan basınç ile sıkışma ve atımın engellenmesi sonucu gelişen, miyokard pompasında yetersizlik
Hipovolemik şok HemorajiSıvı kaybı (kusma, ishal, yanık, travma) Yetersiz kan ve plazma hacmi
Septik şok Ağır mikrobiyal enfeksiyon (endotoksik şok, gram pozitif septisemi, fungal sepsis gibi) Periferik vazodilatasyon, kanın gellenmesi, endotel hasarı / aktivasyon, lökositlerce oluşturulan hasar, DİK gelişimi
 

 

Lokalize bir enfeksiyonun sistemik yayılması sonrası izlenir. Pek çok tabloda neden gram (-) bakterilerin üret­tiği endotoksinlerdir. Bu nedenle endotoksik şok olarak da bilinir. Endotoksinler bakteri duvarının lipopolisakkar­itleridir (LPS). Bu LPS’lerin yağ asidi oranı yüksek çekirdeği (lipid A) ve kompleks polisakkaritlerden oluşmuş dış örtüsü (O antijeni) vardır. O antijeni bak­terinin türüne öze/dir.

Gram (+) bakteriler ve mantarlarda süper antijen olarak bilinen benzer yapılar septik şok gelişiminde rol alırlar. Süperantijenler, poliklonal T hücre aktivatörleridir. Staftların neden olduğu toksik şok sendromuna neden olan “toksik şok sendromu toksin 1” bu tablonun en iyi örneğidir.

LPS’ler monositler ve makrofajları aktifleştirir, ayrıca kompleman i aktive eder. Aktif monositler ilk TNF üretir ve bu da IL-1 üretimini uyarıro Bu iki molekül beraberce endotelden sitokinlerin (IL-6 ve IL-8 gibi) ve adezyon mo­leküllerinin salınımına neden olurlar. Sonunda enfeksiy­ona karşı lokal akut enflamasyon başlamış olur.

Ağır olgularda LPS seviyeleri çok yüksektir buna cevap olarak mediyatörler de yüksek oranda izlenir. TNF ve IL-1 in sistemik etkileri görülür; ateş ve akut faz reaktan­larının üretimi gibi. Ayrıca LPS seviyelerinin çok yüksek oluşu koagülasyon sistemini de aktif hale geçirebilir.

Sonuç sistemik vazodilatasyon, miyokard kontraktili­tesinde azalma, yaygın endotel hasarı ve inflamatuar aktivasyon, sistemik lökosit adezyonu, akciğerde difüz alveolar kapiller hasar ve DİK oluşumudur.

Bu süreçte böbrek, karaciğer ve MSS’yi etkileyen mül­tiorgan sistem yetersizliği gelişir. Tablo ilerlerse ölüm kaçınılmazdır.

Süper antijenler olarak bilinen bakteriyel (gram +) pro­teinler septik şoka benzer tabloya neden olurlar.

 

Şokun evreleri

Non-progresif faz Bir takım kompleks kompansatuar mekanizmaların aktivasyonu ile hayati organların per­füzyonları korunur.

Nörohormonal mekanizmalar kalp çıkış volümünü ve kan basıncını stabilize eder. Bunlar baroreseptör refleksler, katekolamin salınımı, renin-anjiotensin aksının aktivasy­onu, ADH salınımı ve generalize septik uyaran aktivasy­onudur.

Cevap olarak periferik vazokonstrüksiyon, taşikardi, su tutulumu izlenir. Hastanın derisi soluk ve soğuktur. Koroner ve serebral damarlar vazokonstrüksiyona eşlik etmezler, septik şokta ise hasta derisi ılık ve kızarıktır.

 

Progresif faz

Yaygın hipoksi oluşur, vücutta oksijen azlığı sonunda anaerobik glikoliz ve laktik asit üretimi izlenir, pH düşer, vazomotor yanıt giderek azalır.

Arterioler dilatasyon kanın göllenmesi ne neden olur, kardiyak debi düşer, yaygın endotel hasarı nedeni ile DİK gelişimine eğilim artar, vital organlar etkilenir.

Hastada konfüzyon ve idrar çıkışında anlamlı oranda azalma görülür.

 

İrreversibl faz

Bütün vücutta hücre hasarı lizozomal enzimlerin salınımını sağlar, miyokard fonksiyonları deprese olur.

iskemik barsakta erime ve barsak florasının sistemik dolaşıma geçişi tabloya endotoksik şokun da eklenme­sine neden olur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir