Skip to main content

NÜKLEOTİD METABOLİZMASI

b) DNA replikasyonunun en az hata ile tamamlanması gerekir. Yanlış okuma mutasyonlara yol açar. Bunu sağlamak için, DNA polimeraz III, 5’® 3′ aktivitesine ek olarak, 3′ ® 5′ kontrol okuması yapar. Her yeni nükleotid eklenmesinde kontrol olur. Yanlış olanı hidrolitik olarak çıkarır ve doğrusunu koyar. Bu  3′ ® 5′ ekzonükleaz aktivitesidir.

– RNA primerinin uzaklaştırılması ve yerine DNA konması: DNA polimeraz III bir RNA primerine yaklaşana kadar DNA sentezler. Bu durumda RNA çıkarılır ve boşluk DNA polimeraz I ile doldurulur. Bu enzimin 5’® 3′ polimeraz ve 3’® 5′ ekzonükleaz aktivitelerine ek olarak, 5’® 3′ ekzonükleaz aktivitesi de vardır ve RNA primerini hidrolitik olarak ayırır.Yerine deoksiribonükleotidleri koyarak 5’® 3′ yönünde DNA sentezler. Aynı zamanda 3’® 5′  ekzonükleaz aktivitesi ile kontrol yapar. Bu işlemler RNA’nın tamamen uzaklaştırılıp yerinin DNA ile doldurulmasına kadar sürer.

DNA polimeraz I’in 5’® 3′ aktivitesi farklıdır, hem düzgün eşleşmiş hem de yanlış olan bazları ayırabilir (tamirde de görev yapar).

DNA ligaz: Son olarak DNA’nın iki ucunun DNA ligaz (3′-5′ fosfodiester bağı kurulur) ile birleştirilmesi gerekir. ATP kullanılır, AMP’ye kadar yıkılır.

– Ökaryotik DNA replikasyonu: Prokaryottakine benzer. 5 tip ökaryotik DNA polimeraz vardır:

1- Pol a, pol d ve pol e: Pol a ‘nın primaz aktivitesi var ve hem lider hem de kesikli zincir için RNA primeri sentezler, afidikolin ile inhibe edilir. Pol d, lider zinciri uzatır. Pol e kesikli zinciri uzatır. Her ikisinin de 3’® 5′  ekzonükleaz aktivitesi aktivitesi vardır. Hepsinin de 5’® 3’ polimeraz aktivitesi vardır.

2- Pol b: DNA polimeraz I’e benzer. DNA tamirinde çalışır.

3- Pol g: mitokondriyal DNA’yı replike eder.

              Ökaryotik DNA’nın Organizasyonu: Ökaryotik DNA histon denilen proteinlerle sıkıca bağlanır ve nükleozom halini alır, bunlar da daha kompleks yapılar halinde düzenlenir.

            Histonlar çok miktada lizin ve arginin içeren bazik proteinlerdir. 5 tanedirler, H1, H2A, H2B, H3, H4. H1 dışındakiler, herbirinden 2 molekül birleşerek nükleozom boncuklarının yapısal çekirdeğini oluştururlar. Nükleozomlar, bağlayıcı DNA ile bağlanarak polinükleozom (nükleoflaman) oluştururlar. H1 en dokuya ve türe spesifik olandır, nükleozom çekirdeğinde bulunmaz ama bağlayıcı DNA’ya bağlanır.Nükleozomların tekrarlanmasıyla kromatin oluşur. Mitokondriyal DNA’da histon yoktur.

 

              RNA Yapısı ve Sentezi

İki DNA ipliğinden birinin kalıp olarak kullanıldığı kopyalama işlemine transkripsiyon denir.

              RNA’nın Yapısı: Protein sentezinde görev alan 3 tip RNA vardır, r, t ve mRNA. Tek iplikli, fosfodiester bağlarıyla bağlı mononükleotidlerden oluşurlar. d-riboz yerine riboz, timin yerine de urasil bulunur.

             rRNA: Nükleolusta sentezlenir, ribozomlarda bulunur. Prokaryotlar ve ökaryotların mitokondrisinde 3 tip (23S, 16S ve 5S) ve ökaryotlarda 4 tip (28S, 18S, 5.8S ve 5S) bulunur. Hücredeki RNA’nın %80’ini oluşturur.

            t-RNA: En küçükleridir (4S). Hücredeki RNA’nın %15 dir. Olağandışı bazlar içerir ve yaygın zincir içi baz eşleşmeleri vardır. Herbir t-RNA, spesifik amino asitini, protein sentezi bölgesine taşır.

            m-RNA: %5’i oluşturur. DNA’dan sitozole genetik bilgi taşır. Ökaryotik mRNA’da 3′ ucunda adenin nükleotidlerden oluşan uzun bir dizi (poli-A kuyruğu) ve 5′ ucunda 7-metilguanozin içeren bir başlık bulunur. En kısa ömürlü olandır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir