Skip to main content

NÜKLEOTİD METABOLİZMASI

Glutatyon redüktazın aşırı aktivitesi: Hücresel NADP’yi arttırır. NADP, HMŞ’nin başlıca kontrol edici faktörüdür. HMŞ hızlanır, riboz-P lar PRPP sentezine gider.

2) Sekonder hiperürisemi : Başka hastalıklara bağlı olarak görülür. ör: myeloproliferatif sendrom, lösemi ve lenfomada kemoterapi sırasında, kr. böbrek yetmezliği, alkol , kurşun zehirlenmesi, psöriazis, sitostatik ilaçlar, diüretikler, salisilatlar, etambutol, pirazinamid kullanımı (renal retensiyona yol açarlar) ve Lesch-Nyhan sendromu.

II) Hipoürisemiler:

ADA Eksikliği: Otozomal resesif geçer. Şiddetli kombine immün yetmezlik ile birlikte görülür. T ve B hücre disfonksiyonu olur. Çocuklar 2 yaşından önce sekonder enfeksiyondan ölür.

III) PNP Eksikliği: Otozomal resesif. B hücre fonksiyonu normal, T bozuktur. Ürik a. üretimi azalır, biriken pürin nükleozid ve nükleotidler ribonükleotid redüktazı inhibe eder.

Ksantin oksidaz defekti: Otozomal resesif. Ksantinüri ve ksantin taşı oluşumu vardır.

            Primidin Sentezi:

Pürin sentezinin aksine, önce primidin halkası sentezlenir, sonra riboz 5-P’a bağlanır. C ve N atomları glutamin, CO2 ve aspartik a.ten gelir.

-Karbamoil fosfat sentezi: Bu yolun memelilerdeki hız kısıtlayıcı basamağıdır, glutamin ve CO2’den karbamoil fosfat sentezlenir, karbamoil fosfat sentetaz II katalizler. Biotine gerek yoktur. Enzim UTP ile inhibe, ATP ve PRPP ile aktive olur. Enzim sitozoliktir. Üre sentezindeki karb. P sentetaz I ise mitokondriyeldir. Karb. P sentetaz II aktivatör olarak N-asetil glutamata gerek duymaz. Karb. P sentetaz I, azot kaynağı olarak amonyak, II ise glutamin kullanır. Glutamin hem pürin hem primidin sentezinde kullanılır.

– Orotik asit sentezi: İkinci basamak, karbamoilaspartat oluşumudur. Enzim aspartat transkarbamoilaz dır. Prokaryotlarda  (E.coli) hız kısıtlayıcı basamaktır.

Bundan sonra dihidroorotaz ile primidin halkası kapanır ve ilk primidin olan dihidroorotat oluşur. Okside olarak orotik a.e (orotat) çevrilir. Bu yoldaki ilk 3 enzim aynı polipeptidin ana parçalarıdır. Allosterik bir enzimdir. Dihidroorotat dehidrogenaz mitokondriyel, diğerleri sitozoliktir.

– Bir primidin nükleotidi oluşumu: Riboz 5-P vericisi yine PRPP’tır. Orotat fosforibozil transferaz ile orotidin 5′-monoP oluşur (hem pürin hem primidin sentezinde glutamin ve PRPP kullanılır). Ana primidin nükleotid olan OMP, orotidilat dekarboksilaz ile UMP’a çevrilir. Bu 2 enzim de bir polipeptid zincirinin parçalarıdır.

– UTP ve CTP sentezi: UTP’den CTP sentetaz ile CTP oluşur. Azot, glutaminden gelir.

 

             Primidin sentezi İnhibitörleri:  5-iyodourasil; timidin analogu olarak fonksiyon yapar. DNA’ya inkorpore olur ve adeninden çok guanine bağlanan bir forma dönüşerek DNA dizisinde yanlış okumaya yol açar. Herpeste kullanılır. Sitozin arabinozid; A.lösemi tedavisinde kullanılır. Hızla sitidin deaminaz ile yıkılır ve yarı ömrü kısadır. TriP formuna döndükten sonra DNA polimerazın aktif inhibitörü olur.

Orotik asitüri: Orotik a. fosforibozil transferaz ve orotidilat dekarboksilaz eksikliğine bağlı idrarda orotik a. çıkar. Otoz. resesif geçer. Büyüme geriliği ve şiddetli megaloblastik anemi olur. Tedavide üridin  ve sitidin verilir ve nükleik a. sentezi için primidin sağlanır. Karb. P sentetaz II üzerine de negatif feed back yaparak primidin sentezini azaltır. Akkiz olarak 6-azaüridin tedavisi sırasında da orotik asitüri olabilir.

           Pirimidinlerin Yıkılımı:

         Pürinlerin aksine pirimidinler parçalanarak, çözünür yapılar olan b-alanin ve b-aminoizobütirata dönüşür. Bunlar da sırasıyla asetil koA ve süksinil koA’ya çevrilir.

Pirimidinler de yeniden kullanılabilir, pirimidin fosforiboziltransferaz ile nükleotidlere çevrilebilir.

 

           Ribonükleotidlerin Deoksiribonükleotidlere Çevrilmesi:

Buraya kadar sentezlenen ribonükleotidlerdir. DNA sentezi için ise 2-deoksiribonükleotidler gerekir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir