Skip to main content

METABOLİK HASTALIKLAR

f) Alkaptonüri

               Homogentisik asit oksidaz eksikliğine bağlı, vücutta aşırı miktarda homogentisik asit birikimi ve idrarda fazla miktarda homogentisik asit atılımı ile karakterizedir.

              Klinik: Hastalarda ochronosis (dokuların, özellikle kıkırdak ve mezenkimal dokuların renginin koyulaşması) ve artrit vardır. Bu bulgular erişkin orta yaşa kadar belirgin olmayabilir. Çocukluk çağında tek bulgu idrarın bekletilince siyah renk almasıdır. Bunun nedeni bekletilen idrardaki homogentisik asidin polimerize ve okside olmasıdır. İdrarın alkalileştirilmesi bu değişimi arttırır. Erişkin döneme kadar semptom vermeyen vakalarda artrit veya ochronosis görülebilir. Klinik olarak skleralarda koyu siyah nokta seklinde lekeler, konjonktiva, kornea ve kulak kıkırdağında diffüz siyah pigmentasyon vardır. Artrit spinalarda, kalça ve diz ekleminde görülür. Radyolojik bulgular tipik olarak osteoartrit şeklindedir. Vertebral korpuslarda dejeneratif değişiklikler ile eklem yüzeyleri daralır ve vertebral korpuslar füzyona uğrar. Kalp kapakçık hastalıkları sıktır.

 

Tanı: İdrarda Homogentisik asit ölçümü ile doğrulanır. Homogentisik asit Fehling ve Benedict ayıraçlarını indirger.

             Tedavi : Etkili tedavisi yoktur.

 

  1. METİONİN

           Esansiyel bir aminoasit olan metioninden bir dizi reaksiyon sonucu sistein oluşur. Metionin yıkımının ara maddesi olan homosistein bir yandan sistationin sentetaz enzimi ile sistationine dönüşürken, büyük bir bölümü de metionin sentetaz enzimi ile tekrar metionine dönüşür. Bu enzimin substrat olarak folik asit metaboliti 5-metil-tetrahidrofolat ve vitamin B12 metaboliti metilkobalamine gereksinimi vardır.  Homosistein (ve onun dimeri homosistin) normalde idrar ve plazmada tespit edilmez.

a) Homosistinüri

b) Sistationinemi

c) Hipermetioninemi

 

Tetrahidrofolat                        Metionin          Metionin adenoziltransferaz       

(THF)                                                                Metioninemi

                                                                  Dimetil                 

          vit B12                   Metil kob.             Glisin        S-adenozilmetionin

Homosistinüri                  betain

Tip II                           homosistin                          CH3

5-10 metilen                       N5-metil      metiltrasferaz   S-adenozilhomosistein

THF                                 THF             Betain

Metilen THF redüktaz                                                 Adenozilhomosistein hidrolaz

Metionin     Homosistein

sentetaz              +

Homosistinüri                               Serin

Tip III                                                 Sistationin sentetaz

                                                                                 

       Homosistinüri Tip I

 

                                                                               Sistationin

Sistationinaz

                                                                                 

            Propionik asit                                                Sistationinemi  

 

a-ketobütirik asit               Homoserin                     Sistein                                Taurin

 

Sülfit oksidaz eksikliği

                                                                           (SO3=) Sülfit                                       Sülfat (SO4=)

a)    Homosistinüri

1- Sistationin sentetaz eksikliğine bağlı homosistinüri (tip I – Klasik)

            En sık görülen doğumsal metionin bozukluğudur. OR geçişlidir. Enzim geni 21q’dadır. Heterozigotlar genellikle asemptomatiktir. Ancak taşıyıcılarda trombo-embolik hastalık sıklığı artmıştır.

 

            Klinik bulgular:. İnfant doğumda normaldir. Daha sonraki süt çocukluğu döneminde büyüme ve gelişme geriliği ile kendini belli eder. Tanı genellikle 3 yaşından sonra lens subluksasyonu (ektopia lentis) olması ile konulur. Yaşamın daha sonraki döneminde astigmatizma, glokom, katarakt, retina dekolmanı ve optik atrofi görülebilir. Progressif mental retardasyon vardır. Konvülziyon görülebilir.

          *Homosistinürili hastalarda Marfan sendromundakine benzer iskelet bozuklukları vardır. Hastalar zayıf, uzun boylu ve uzun ekstremiteli, araknodaktilileri vardır. Artmış homosistinin vasküler endotelde oluşturduğu harabiyet tromboemboliye neden olur. Özellikle serebral tromboemboliye bağlı paraliziler gelişebilir.

 

         Laboratuar: Vücut sıvılarında metionin ve homosisteinin artmış olması tanısaldır. Plazma sistin seviyesi düşüktür. Tanı karaciğer biyopsisinde veya fibroblast kültürlerinde enzim eksikliğinin gösterilmesi ile konulur. Prenatal tanı konulabilir.

 

         Tedavi:  Yüksek doz B6 (200-1000 mg/gün) verilir. B6‘ya hastalar dramatik cevap verirler. B6‘ya cevap vermeyen hastalarda folik asit eksikliği olabilir. Tedaviye folik asit eklenebilir. Diyet tedavisi; metionin kısıtlanır, diyete sistein ilave edilir.Metil grup donörü olarak betain (trimetilglisin) kullanılarak, homosisteinin metionine remetilasyonu sağlanır.

2- Metilkobalamin oluşumundaki defekte bağlı homosistinüri (tip II)

             Metilkobalamin metionin sentetaz enziminin kofaktörüdür. En az 5 farklı (kobalamin C, D, E, F, G) defekt vardır. Kob. C, kob. D ve kob. F  defekti olanlarda aynı zamanda metilmalonik asidüri vardır.

             Klinik bulgular: Kusma, beslenme güçlüğü, gelişme geriliği, letarji, hipotoni Laboratuar; Megaloblastik anemi, homosistinüri ve hipometioninemi . Bu bulgular ile homosistinürinin diğer tiplerinden ayrılır.

            Tanı: Kültür fibroblastlarında metilkobalamin eksikliğinin olması ile tanı konulur.

            Tedavi: Yüksek doz B12 vitamini ile klinik ve biyokimyasal düzelme sağlanır.

3-  Metilen tetrahidrofolat redüktaz eksikliğine bağlı homosistinüri (tipIII)

                 Bu enzim 5-10 metilen THF’ı, homosisteinin metionine remetilasyonu için gerekli olan 5-metil THF’a çevirir.

                Klinik: Enzimin tam yokluğunda yenidoğanda apne ve myoklonik konvülsiyonlar görülür. Kısa sürede koma gelişir ve hasta kaybedilir. Kısmi eksiklikte ise mental gerilik, konvülsiyonlar, spastisite gelişir.

              Tedavi: Folik asit, metionin, B6, B12 ve betain tedavisi ile başarılı sonuçlar alınmıştır.

b) Sistationinemi

            Sistationin, metionin yıkımında ara üründür.  Normalde sistationinaz enzimi ile sistein ve homoserine ayrılır. Bu enzim kofaktör olarak vitamin B6 kullanır. Normalde fetus ve yenidoğanda sistationinaz enzimi bulunmadığından sistein yenidoğanlarda, özellikle prematürelerde esansiyel aminoasiddir.

           Vitamin B6 ve B12 eksikliğinde sistationüri görülür. Ayrıca karaciğer hasarında (özellikle galaktozemi de), tirotoksikoziste, hepatoblastomada, ganglioblastomada ve homosistinüri tip II ve III’de sistationinüri görülür.

Sistationinaz eksikliğinde masif sistationüri görülür.  Hastaların tedavisinde vitamin B6 kullanılır.

c) Hipermetioninemi

               Plazma metionin düzeyinin anormal yükselmesi homosistinemi tip I, tirozinemi ve karaciğer hastalığında görülür. Ayrıca pretermlerde ve metionin adenozil transferaz enziminin olgunlaşmasında gecikmenin olduğu, yüksek proteinli diyetle beslenen bazı miadında yenidoğanlarda da gelişebilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir