Skip to main content

METABOLİK HASTALIKLAR

  1. Açıklanamayan MMR, motor defisit, konvülziyonlar
  2. Özellikle akut hastalık sırasında olağan olmayan koku
  3. Açıklanamayan tekrarlayıcı kusma, asidoz, mental bozulma ve koma atakları
  4. Hepatomegali
  5. Renal taşlar

                                        AMİNOASİD METABOLİZMASI BOZUKLUKLARI

 

  1. FENİLALANİN

Phe esansiyel bir aminoasittir. Protein sentezinde kullanılmayan diyetsel phe tirozin yolu ile yıkılır. Fenilalanin hidroksilaz ve tetrahidrobiopterin eksikliği vücut sıvılarında phe birikmesine neden olur.

a)Klasik fenilketonüri

b)Kofaktör BH4 eksikliğine bağlı hiperfenilalaninemi

c)Benign hiperfenilalaninemi

d)Geçici hiperfenilalaninemi

           a)Klasik fenilketonüri: Fenilalanin hidroksilaz enziminin komplet eksikliğine bağlı metabolik hastalıktır. Fenilalanin tirozine çevrilemez. Biriken aşırı fenilalanin transaminasyon ile fenilpiruvik aside, dekarboksilasyon ile feniletilenaminedönüşür. Aşırı fenilalanin ve metabolitleri beyin normal metabolizmasını bozarak beyin harabiyetine yol açar.

            Klinik bulgular: Çocuklar doğumda normaldir. Zamanla giderek artan şekilde mental retardasyon gelişir. İlk yıl tedavi edilmeyenler IQ’larından 50 puan kaybederler. İlk semptom pilor stenozunu taklit eden inatçı kusmalar olabilir. Tedavi edilmeyen vakalarda ileri yaşlarda amaçsız hareketler, hiperaktivite, atetoz görülür.

             Fizik muayene: Hastalar sarışın, mavi gözlüdür. Bazı hastalarda seboreik veya ekzamatoid cilt raşları görülebilir. İdrarla fenilasetik asit          atılımına bağlı fare veya küf kokusu vardır.Hastalar hipertonik ve DTR hiperaktiftir.%25 hastada konvülziyon, %50 hastada EEG bozuklukları vardır. Mikrosefali ve büyüme geriliği, mental retardasyon önemli komplikasyonlarıdır.

             Tanı: Doğumdan 48-72 saat geçtikten sonra Guthrie testi yapılır. Kanda artan fenilalanin Bacillus subtilis’i inhibe etmesi metoduna dayalı testtir. Guthrie testi  (+) ise kan fenilalanin ve tirozin düzeyinin kantitatif tayini yapılır.

 

             Klasik FKÜ’ de tanı kriterleri:

1- Kan fenilalanin düzeyinin 20 mg/dl’den yüksek olması

2- Plazma tirozin düzeyinin normal olması

3- İdrarda fenilalanin metabolitlerinin (fenilpiruvik asit ve hidroksifenilasetik asit) artması – ilk birkaç gün idrarda fenilprüvik asit bulunmayabilir

4- Kofaktör tetrahidrobiopterinin normal olması

                  Tedavi: Tedavinin amacı beyin hasarını önlemek veya en aza indirmek için vücut sıvılarında phe ve metabolitlerini azaltmaktır. Bu diyetten fenilalanin’in kısıtlanması ile  sağlanabilir. Kan fenilalanin düzeyi 3-15 mg/dl arasında olacak şekilde diyet ayarlanır. Yeterli kalori ve vitamin sağlanmalıdır. Tirozin de essansiyel bir aminoasit olduğu için hastanın diyetinde yeterli miktarda bulunmalıdır. 6 yaşından sonra diyet biraz gevşetilebilir. Fenilketonürili annenin hamileliğinde diyet uygulanmaz ise abortus riski artar. Fetusta mikrosefali, kalp anomalisi görülür. Diyete konsepsiyondan önce başlanır. Hamilelik boyunca kan fenilalaninin 10 mg/dl’yi geçmemesine çalışılır.

                    Fenilalanin hidroksilaz

Fenilpirüvik asit           Fenilalanin                                          Tirozin

Klasik FKÜ                                 Tirozin aminotransferaz

Tirozinemi tip II

Fenilasetik asit       Tetrahidrobiopterin       Dihidrobiopterin                       OH-fenilpirüvik asit

Fenillaktik asit                      (BH4)                       (BH2)

OH-fenilasitik asit

FKÜ                                                        Hawkinsin

                                6-Piruvoil BH4                                                      Epoksid

6-piruvoil sentetaz                     Dihidropteridin redüktaz                                Sikloheksil-

                                        FKÜ                                                                                   asetik asit

Dihidroneopterin trifosfat                   OH-fenilpirüvik asit    Hawkinsinüri

GTP siklohidrolaz                                                             oksidaz

FKÜ

Guanozin trifosfat                                                  Homogentistik asit

Homogentistik asit oksidaz       Alkaptonüri

Maleilasetoasetik asit

Süksinilasetoasetikasit                                                    Fumarilasetoasetik asit

Fumarilasetoasetat hidrolaz      Tirozinemi tip I

Süksinilaseton

Fumarik asit      Asetoasetik asit

                                                                      

CO2 + H2O

 

b)Kofaktör Tetrahidrobiopterin (BH4) eksikliğine bağlı hiperfenilalaninemi

Hiperfenilalaninemilerin %2’sini oluşturur. BH4 üretiminde rol alan enzimlerin birisi (Dihidropteridin redüktaz, 6-piruvoil sentetaz, GTP siklohidrolaz) eksiktir.  BH4 fenilalanin, tirozin ve triptofan hidroksilaz enzimlerinin kofaktörüdür. Tirozin ve triptofan hidroksilaz, dopamin ve seretonin sentezinde esansiyel enzimlerdir. Günümüzde hiperfenilalaninemisi saptanan hastalarda BH4 düzeylerine bakılarak erkenden tanı konulabilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir