Skip to main content

METABOLİK HASTALIKLAR

  1. ARGİNİN, SİTRÜLLİN, ORNİTİN (ÜRE SİKLUSU ENZİM DEFEKTLERİ)

                   Aminoasidlerin katabolizması sonucu santral sinir sistemine fazla toksik olan amonyak oluşur. Amonyak üre siklusu denilen bir dizi reaksiyon ile üreye detoksifiye olur. Üre sentezinde 5 enzim görev alır:

1- Karbamil fosfat sentetaz (CPS): Otozomal resesif

2- Ornitin transkarbamilaz (OTC): X’e bağlı dominant

3- Argininosüksinat sentetaz (AS):Eksikliğinde sitrüllinemi oluşur. OR.

4- Argininosüksinat liyaz (AL): Eksikliğinde argininosüksinik asidemi oluşur. OR.

5- Arginaz: Eksikliğnde argininemi oluşur. OR.

6- N-asetilglutamat (NAG) sentetaz

Aspartik asit         Sitrüllinemi

+

Pirimidinler           Orotik asit                                            Sitrülin        AS   Argininosüksinik

OTS eksikliğine                                          asit

NAG   CPS                   bağlı amonemi         OTS        Argininosüksinik       AL

NH3+CO2+ATP                                    Karbamil fosfat  mitokondri                  asidemi

CPS eksikliğine          

                        bağlı amonemi                                                           Argininemi

Ornitin                  Arginin     Fumarik

sitoplazma               Arginaz                asit

Üre

N-asetilglutamat sentetaz

N-asetilglutamik asit (NAG)                                            Glutamik asit

NAG sentetaz eksikliğine

bağlı amonemi

Hiperamonemiye yol açan metabolik hastalıklar

  1. Üre siklusu enzim defektleri

CPS, OTC, AS, AL, Arginaz ve NAG sentetaz enzim defektleri

  1. Organik asidemiler

PA, İVA, MMA, HMGA, MKE, Ketotiolaz ve Yağ asidi asil CoA Dhaz eksikliği (glutarik asidüri II)

  1. Lizinürik protein intoleransı
  2. Yenidoğanın geçici hiperamonemisi
  3. Hiperornitinemi-hiperamonemi-homositrülinemi sendromu

 

                    Üre siklusu enzim defektleri infantlarda hiperammoneminin en sık genetik geçişli nedenidir.

                Hiperammonemi ile getirilen hastada plazmada spesifik aminoasidler artmış ise sitrullinemi, argininemi, argininosüksinikasidemi düşünülür. Spesifik aminoasidler artmamış ise ornitintranskarbamilaz eksikliği, karbamilfosfat sentetaz eksikliği veya yenidoğanın geçici hiperammonemisi olabilir. Eğer idrarda orotik asid artmış ise ornitin transkarbamilaz eksikliği sözkonusudur.

Hiperamonemiye tanısal yaklaşım

Kan pH ve HCO3

Asidoz (+)                                                                                           Asidoz (-)

Kan aminoasitleri

Spesifik aminoasit artışı var                            Spesifik aminoasit artışı yok

İdrarda orotik asit

Yüksek                          Normal veya düşük

Plazma sitrülini

Düşük     Normal veya yüksek

Organik    Sitrüllinemi   Argininemi   Argininosüksinik  OTC          CPS veya        Yenidoğanın

asidemi                                                        asidemi         eksikliği  NAG sentetaz          geçici

                                                                                                         eksikliği                  hiperamonemisi

 

 

                         Hiperamoneminin klinik bulguları: Bebekler doğumda normaldir. Beslenmeye başladıktan bir süre sonra emmeme, kusma, takipne, letarji başlayıp hızla komaya ilerler. Konvülziyonlar sıktır. Daha büyük çocuklarda kusma ve ataksi, konfüzyon, ajitasyon, irritabilite gibi nörolojik bulgular görülür. Komaya kadar ilerleyebilir.

 

 

 

                      Yenidoğanın geçici hiperamonemisi: Preterm ve düşük tartılı bebeklerin bazılarında 6-8 hafta kadar devam eden hafif geçici bir hiperamonemi oluşabilir. Semptom yoktur ve nörolojik sekel görülmez. Preterm ve solunum güçlüğü sendromu gösteren bazı bebeklerde ağır hiperamonemi gözlenebilir. Bu hastalarda üre siklus enzimleri normaldir, hiperamoneminin nedeni bilinmemektedir. Acil ve etkin tedavi ile tam düzelme sağlanır.

Hiperamonemi tedavisi

  1. Yeterli miktarda kalori ve sıvı-elektrolit verilir: İV. % 10 glukoz ve lipid 1/g/kg/gün ve esansiyel aminoasit karışımı olarak minimal protein, 0.25g/kg/gün.
  2. Sodyum benzoat 250 mg/kg                  20 ml/kg % 10 glukoza eklenir,

Sodyum fenilasetat 250 mg/kg             1-2 saat içerisinde infüze edilir.

Arginin hidroklorür* 200-800 mg/kg              (Yükleme dozları)

*Sitrüllinemi ve argininosüksinik asidürili hastalarda yüksek doz önerilir, argininaz eksikliği ve organik asidemilerde önerilmez.

  1. Yükleme dozlarının ardından aynı maddeler 24 saatte idame olarak gönderilir.
  2. Bu tedaviler plazma amonyak düzeyini düşürmek için yeterli olmaz ise periton diyalizi veya hemodiyalize geçilir.

8-   ASPARTİK ASİT (CANAVAN HASTALIĞI)

                        Aspartoaçilaz enziminin eksikliği sonucu asetil aspartik asit beynin beyaz cevherinde birikerek bir tür lökodistrofi olan Canavan hastalığına neden olur. Otozomal resesif geçişlidir.

                  Klinik: Doğuşta normal olan bebeklerde 3-6 aylıkken makrosefali, hipotoni, baş kontrolünün kaybı meydana gelir. Nörolojik bozulma giderek artar, hastalar ilk dekatta kaybedilir. Bilinen bir tedavisi yoktur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir