Skip to main content

LİPİDLER

2- Asetil coA ®malonil coA : Bu karboksilasyon, asetil coA karboksilaz tarafından katalizlenir ve ATP kullanılır.Koenzim biotindir. Bu, regülasyon basamağıdır. Hem hızlı hem geç etkili regülasyon vardır.

Hızlı etki eden regülasyon; allosteriktir.  Sitrat ile aktive, malonil coA ve palmitoil coA ile  inaktive olur. Bir diğer yol kovalen modifikasyondur. Epinefrin, enzimin fosforile ve inaktive olmasına, insülin ise defosforile ve aktive olmasına neden olur.

Geç etkili ; aşırı karbonhidratlı veya yağsız diyetin uzun süre alınmasıyla enzim sentezi ve yağ a. sentezi hızlanır. Aşırı yağlı diyet veya açlık ise, yağ a. sentezini, asetil coA sentezini azaltarak baskılar.

3- Yağ asidi sentetaz multienzim kompleksi: Ökaryotlarda, yağ a. sentetaz bir dimerdir, her bir monomerin farklı 7 enzim aktivitesi ve kovalen olarak bir molekül 4′-fosfopantetein bağlayan bir bölgesi vardır. Prokaryotlarda bu bölge ayrı bir proteindir ve açil taşıyıcı protein (ACP) denir.

1) Enzim asetil coA-ACP transaçilazdır.

Asetil coA, gelip enzim üzerindeki ACP-SH bölgesine bağlanır.

2) Bu 2 karbonlu kısım, enzim üzerinde bir sistein bakiyesine nakledilir.

3) Boş kalan ACP bölgesine önceden sentezlenen malonil coA taşınır. Enzim malonil-coA-ACP-transaçilazdır.

4) Malonil ve asetil bakiyeleri birleştirilir ve bir dekarboksilasyonla karbon sayısı 1 eksiltilir. Enzim b-ketoaçil-ACP sentetazdır.

                  Bundan sonraki 3 reaksiyon (redüksiyon, dehidrogenasyon, redüksiyon) ile b-ketoaçil grubu, karşılık gelen doymuş açil grubuna çevrilir.

Bu 7 basamağın sonunda 4 karbonlu bir bileşik oluşur, ve ACP’ye bağlı durumdadır. Bu 7 basamak, 4 karbonlu zincirin ACP’den periferik sistein yan zincirine transferi, bir molekül malonatın yeniden ACP’ye bağlanması ve 2 molekülün kondense olup bir tane CO2 çıkması ile başlamak üzere tekrar edilir. Her seferinde 2 karbonlu birim (malonil coA’dan gelen) uzayan yağ a. zincirine eklenir. 16 karbon olunca sentez biter ve tamamen doymuş palmitat elde edilir. Enzim palmitoil tiyoesterazdır.

Reaksiyon eşitliği şöyledir:

8 asetil coA + 14 NADPH + 14 H + 7 ATP ® palmitik a. + 8 coA + 14 NADPH + 7ADP + 7Pi + 7 H2O

                  Yağ a. sentezi için gereken NADPH’ın kaynakları:

1- Başlıca kaynak HMŞ’dir. Her glukoz için 2 NADPH elde edilir. Yağ a. sentezinin çoğu karaciğerde olur, burada NADPH büyük oranda HMŞ’den sağlanır.

2- Adipoz dokuda, sitozolik malat, sitozolik NADP-bağımlı malik enzim (NADP-bağımlı malat dehidrogenaz) ile piruvata çevrilir..

Malat + NADP ® piruvat + NADPH + H + CO2

                  Yağ asidi zincirlerinin uzaması ve desatüre edilmesi: Palmitat, farklı enzimatik işlemlerle uzatılabilir ve/veya desatüre edilebilir. Bu enzimler mitokondri ve ER’da lokalizedir. İnsanlar 9-10. karbondan sonra çift bağ yaratacak enzimlere sahip değildir, bu yüzden linoleik (9,12.C) ve linolenik a. (9,12,15.C) ler diyetle alınmalıdır.

ER’daki zincir uzatma sistemi, palmitata malonil coA ekler, son ürün genellikle stearik a.(18 C)tir. Mitokondrideki ise asetil coA ekler ve organelin kendi yapısal lipidlerini sentezler.

Memelilerde en sık görülen monoansatüre yağ a.leri palmitoleik a.(9.C) ve oleik a.(9.C)tir. 9-10. karbonlar arasına , yağ a. oksijenaz ile ER’da çift bağ konur.

                   Triaçilgliserol Oluşumu ve Depolanması:  Triaçilgliserol, bir molekül gliserole esterleşmiş 3 yağ a.den oluşur. Triaçilgliseroller suda çok az çözünür olup, kendiliğinden stabil miseller oluşturamadıklarından, adipozitlerde anhidröz damlacıklar şeklinde çökerler ve başlıca enerji deposunu oluştururlar.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir