Skip to main content

KARBONHİDRATLAR

b) Kotransport (aktif transport): Glukoz konsantrasyon gradientine karşı enerji harcanarak taşınır. 1 glukoz ile 2 Na geçer. Bu tip transport barsak epitel hücresi, renal tübüller ve koroid pleksusta olur. İnsülinden bağımsızdır.

                   Glikoliz, tüm hücrelerde glukozun yıkılarak ATP şeklinde enerji ve diğer metabolik yollar için ara ürünler sağlanmasına yönelik bir yoldur. 1 molekül glukozun enzimatik olarak 2 molekül piruvata yıkılımı söz konusudur. Mitokondrisi olan ve yeterli O2 sağlanan hücrelerde son ürün piruvattır. Bu reaksiyonlara aerobik glikoliz denir çünkü, gliseraldehit-3-fosfatın oksidasyonu sırasında oluşan NADH’ın yeniden okside olması için O2 gerekir. Piruvat, asetil coA’ya dekarboksile olur ve SAS’a girer. Glukozdan laktat oluşması ise anaerobik glikolizle olur. Net NADH oluşumu yoktur, bu nedenle O2 yokluğunda olabilir. Mitokndrisi olmayan veya O2’i azalan hücrelerde ATP üretimini sağlar.

                      Glikolizin Reaksiyonları:

 

1) Glukozun fosforilasyonu: Regülasyon basamaklarından biridir ve irreversibldır. Glukoz hücreye girer girmez glukoz 6-fosfata çevrilerek hücrede hapsedilir çünkü fosfatlı bileşikler hücre zarını geçemez. Pekçok dokuda bu reaksiyon, glikolizin 3 regülatuar enzimindan biri olan hekzokinaz tarafından katalizlenir. Bu enzimin substrat spesifikliği çok geniştir, glukoz dışında çeşitli hekzozları fosforilleyebilir. Reaksiyonun ürünü olan glu-6-P enzimi inhibe edebilir. Glukoz için olan Km’si düşük, afinitesi yüksektir. Bu sayede doku glukoz konsantrasyonu düşük olduğunda bile glukozun kandan alınıp, metabolize edilmesini sağlar.

Karaciğerde ise (ve pankreasın b-hücrelerinde) fosforilasyon için başlıca enzim glukokinazdır. Km’si yüksektir. Bu nedenle sadece hücre içi glukoz konsantrasyonu yükseldiğinde,ör: karbonhidrattan zengin diyet sonrasında, fonksiyon yapar. Büyük miktarlarda glukoz fosforilleyerek, sistemik dolaşıma geçmesini önler. Son ürün inhibisyonu yoktur. Karbonhidrattan zengin diyet ve insülin ile düzeyleri artar.

 

2) Glu-6-P’ın izomerizasyonu: Enzim fosfoglukoz izomerazdır, reversibl bir reaksiyonla fruktoz 6-fosfat oluşur.

 

3) Fru-6-P’ın fosforilasyonu: Fosfofruktokinaz tarafından katalizlenen irreversibl bir reaksiyondur. Hız kısıtlayıcı basamaktır. Glikolizin majör regülatuar enzimidir.Allosterik olarak yüksek AMP konsantrasyonları ve fru-6-P ile aktive olur. Yüksek ATP ve sitrat ile inhibe olur.

Karaciğerde bulunan en potent aktivatör ise fruktoz 2,6-bifosfattır. Bu bileşik aynı zamanda glukoneogenezde fru-1,6-bifosfatazın da inhibitörüdür. Bu ters etkiler sayesinde iki yol aynı anda işlemez. Fru-2,6-biP, fosfofruktokinaz 2 aracılığıyla sentezlenir. Fosfofruktokinaz 2 de regülatuar bir enzimdir. Hem sitrat hem ATP ile inhibe olur.(glikoliz yavaşlatılır) Enzim kovalen modifikasyona da uğrayarak, fosforillenerek inhibe, defosforillenerek aktive olur.

Kiţi tokken, glukagon düzeyi düţük, insülin yüksektir, Fru-2,6-biP ve glikoliz artar.

Kişi açken, glukagon yüksek, insülin düşüktür, hepatik Fru-2,5-biP azalır, glikoliz yavaşlar, glukoneogenez hızlanır.

 

4) Fru-1,6-biP’ın parçalanması:  Aldolaz A‘nın kataliziyle dihidroksiaseton fosfat ve gliseraldehit-3-fosfat meydana gelir. Reversibldır, regülasyonu yoktur. Böylece glikolizin ilk aşaması tamamlanır. Bu iki ürün trioz fosfat izomeraz ile birbirine dönüşebilir. Daha çok glikoliz yönüne işleyeceğinden, gliseraldehit-3-P daha çok oluşur. (top. 2 molekül)

                    5) Gliseraldehit-3-P’ın oksidasyonu: Gliseraldehit-3-P dehidrogenaz ile 1,3-bifosfogliserat oluţur. Glikolizin ilk oksidasyon-redüksiyon reaksiyonudur. NAD gerekir. Ortamda arsenat varsa, Pi yerine bağlanır ve oksidasyonla fosforilasyonun birlikte olmasını önler. (uncoupler) Enzim ayrıca iyodoasetat ve ağır metallerle de inhibe olur.

                      Bu reaksiyonda substratın oksidasyonu sırasında redüklenen NAD, NADH’a dönüşür. Glikolizin sürebilmesi için yeniden NAD gerekir. Ya aerobik koşullarda solunum zinciri üzerinden ya da anaerobik olarak piruvatın laktata dönüşümü sırasında NADH, NAD’ye çevrilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir