Skip to main content

Farmakoloji Giriş – Otonom Sinir Sistemi

Myastenia gravis tedavisinde kullanılan kolinerjik maddeler – Neostigmin- Pridostigmin- Ambenonyum
Myastenia graviste kullanılmaması gereken ilaçlar – Penisilamin- Aminoglikozidler- Linkozamidler

– Polimiksinler

– Tetrasiklinler

– Lityum

– Antiaritmikler

– Klorpromazin

– Fenitoin

Edrofonyum
           En kısa etkili asetil kolinesteraz inhibitörüdür.

           Tedavide kullanılmaz.

Kısa etkili olduğundan myastenia gravis tanısında kullanılır.

           Ambenonyum

            Myastenia gravis ve nöromusküler bloğun kaldırılmasında kullanılır.

Distigmin

En uzun etkili reversibl kolinesteraz inhibitörüdür. Etkisi neostigmine göre geç başlar.

Pridostigmin

                   Uzun etkili olduğundan myestenia gravisin kronik tedavisinde kullanılır.

Takrin-Donepezil-Rivastigmin- Galantamin
Alzheimer
hastalığında kullanılır. SSS ye geçebilirler.
ORGANOFOSFATLAR

Organik fosfatlar, asetilkolinesterazı irreversible inhibe ederler.

Terapötik indeksleri düşüktür ve toksisiteleri yüksek oduğu için; toksikolojik bakımdan önemi vardır.

Organofosfatlar uzun etkilidir. Etkisi günlerce devam eder.

ACh aktif bölgesine kovalan olarak bağlanır. Bu bağlanma gerçekleştiğinde enzim kalıcı olarak etkisiz hale gelir. (Aging)

Tabun-Sarin-Soman (Sinir Gazları)

             Bu gruptaki en toksik maddelerdir.

             Ekotiofat / Isoflurofat / Diisopropilflorofosfat

             Sadece bu üçü insanlarda ilaç olarak kullanılır. Açık-açılı glokomun lokal olarak kronik tedavisinde kullanılırlar ve oldukça uzun etkilidirler. İsoflurofat; çok lipofilik olduğu için ciltten bile emilir.

Malation / paration

               Güvenlik indeksi en yüksek olan ve toksisitesi en düşük olanlardır. İnsektisit olarak kullanılırlar. Malaoxon ve paraoxon; bu maddelerin aktif metabolitleridir.

Metrifonat

Antihelmintik etkilidir.

Triortokresilfosfat (TOCP)

Paralizilerle seyreden nörotoksik etkisi bulunur.

Diazinon

Dimpilat

Klorpirifiks

Tetraetil

Pirofosfat

Pralidoksim (PAM), Obidoksim

Asetilkolinesterazı yeniden aktive edebilecek sentetik bir pridinyum bileşiğidir.

Organofosfatın enzimden ayrılmasına yarar ve tekrar aktif hale geçmesini sağlar.

         Enzimin yaşlanmasından önce verilebilirse SSS etkileri dışında geriye çevirebilirler.

          Organofosfatlarla meydana gelen zehirlenmelerin tedavisinde kullanlır. Ayrıca parasempatik etkileri bloke etmek için atropin kullanılır.

22

23

24

PARASEMPATOLİTİKLER

                   Antikolinerjik ve antimuskarinikler de denir.
                  Muskarinik reseptörleri kompetetif olarak bloke ederler. Nikotinik reseptörlere dokunmazlar.

25

ATROPİN

                 Bella donna alkaloididir.

                Tersiyer, amin yapısındadır. Lipitte çözünür. SSS’ne rahat geçer.

                 ACh’nin muskarinik reseptörlere bağlanmasını kompetitif biçimde inhibe eder.

               Atropinin yarılanma ömrü = 4 saattir.  Midriyazis hariç tüm etkileri 4 saatte biter (midriyazis 24 saat, akomodasyon bozukluğu ise 1 hafta devam edebilir )

              Hem santral etkili hem de periferik etkili bir antimuskariniktir.

ATROPİNİN ETKİLERİ

               Kardiyovasküler sistem

               Önce düşük dozlarda bradikardi: Kolinerjik sinir ucundaki M2 otoreseptörlerin inhibisyonuna bağlı

               Yüksek dozlarda taşikardi (SA noddaki muskarinik reseptörlerin blokajına bağlı)

                 AV iletiminde hızlanma

                  Atropin yüksek dozda mast hücresinden histamin salınımına neden olur. Vazodilatasyon oluşturur.

NOT:

              Atropin dışında, kürar, morfin, vankomisin, niasin de histamin liberasyonuna neden olur.

GIS’te;

Motiliteyi azaltır. (Antispazmotik)

Atropin mide HCI sentezini etkilemez

Göz’de;

Midriyazis.: Bu nedenle sineşileri önlemek amacıyla kullanılır.

Siklopleji (Yakın görüş için akomodasyon yapılamaz).Akomodasyon bozukluğu 1 hafta sürer.

Göz içi basıncını artırır.

NOT:

             Üveit: Üvea(m.ciliaris+iris) iltihabıdır. HLA- B27 ilişkili hastalıklar ve Behçet üveit sebepleri­dir. Üveit, kırmızı göz+bulanık görme+Hafif ağrılı tablodur. Ön kamarada iltihab birikip hipopiyon oluşturmaktadır. İltihab sonucu iris, lense yapışır. Buna sineşi denir. Görme kaybına neden olur. Bunu önlemek için midriazis yapılıp, yapışma önlenmeye çalışılır. Kornea yaralanmasında aynı şineşi durumunu önlemek için atropin kullanılır. Atropin midriatik etkisi 24 saat devam eder.

Üriner sistem;

Mesane tonusunu azaltır.

Enüreziste alfa adrenerjikler daha etkili

Cilt:

Damarlarda vazodilatasyon, ciltte kızarma (flushing)

Cilt kuru (anhidroz)

Salgı bezleri;

Tükrük bezlerinin salgılarını engeller. (Kserostomi)

Ter ve gözyaşı bezlerinin salgılarını azaltır.

        Cilt yoluyla terlemenin önlenmesi hipertemiye neden olur. Atropin uygulandığında ilk ortaya çıkan belirti ağızboğaz kuruluğudur. Bu nedenle anestezi premedikasyonunda kullanılır.

Atropinin tedavide kullanımı

1. Göz hastalıkları (midriyatik, sikloplejik)

2. Antispazmodik olarak (GIS ve mesane)

3. Organofosfat ve mantar intoksikasyonlarında antidot olarak

Atropin intoksikasyonunda;

Terleme olmaz. Hipertermi vardır.

Midriyazis olur.

Glokom krizi

İdrar retansiyonu

Ciltte kızarıklık

Ağız kuruluğu

                    Atropin zehirlenmesinde tedavi i.v. fizostigmin kullanılır.

SKOPOLAMİN

Atropin gibi belladonna alkaloididir.
Periferik etkileri atropin gibidir fakat SSS üzerindeki etkileri daha güçlüdür.

Klinikte kullanımı;

Taşıt tutması ( Hareket hastalığı)

Kısa süreli amnezi (obstetride)

Sedasyon (Atropinin tersine)

Organofosfat intoksikasyonunda atropinden daha etkilidir.

NOT:

26

                 Taşıt tutmasında anti-histamnikler, anti-kolinerjik etkileri nedeniyle kullanılabilirler.

                 Dimenhidranat, meklizin, buklizin, siklizin bu amaçla kullanılır.

PROPANTEDİN

Antimuskarinik ve ganglion bloke edici etkisi vardır.

GİS’te tonus ve motiliteyi inhibe eder.

Enürezis nokturna ve nörojenik mesane tedavisinde kullanılır.

HYOSİN. N-BUTİLBROMÜR (BUTİLSKOPOLARİMİN)

                   Skopolaminin kuvaterner amin türevidir.

                 Antispasmotik olarak GİS spazmı, bilyer ve renal koliklerin tedavisinde tercih edilir.

                  Parenteral yolla verilmelidir.

PİRENZEPİN- TELENZEPİN

                 M1 reseptörlerin seklatif olarak bloke eder. Gastroselektiftir.

GLİKOPİROLAT

                Tükrük salgısını en güçlü inhibe eden antikolinerjiktir.

TRİPİTRAMİN

                Kalpteki M2 reseptörünü bloke eder.

DARİFENASİN- SOLİFENASİN

               Gland ve düz kaslardaki M3 reseptörünü bloke eder.

İPRATROPYUM- OKSİATROPİUM- TİOTROPIUM

                Atropinin kuartenal yapıda bir türevidir.

Astımlı ve KOAH’lı hastalarda inhalasyon yoluyla kullanılır.

Mukosiliyer transportu inhibe etmemesi ve hava yollarında salgı birikimine yol açmaması avantajlıdır.

En bronkoselektif olanı ve uzun etkilisi tiyotropiumdur.

Antispazmodik Olarak;

Oksifensiklimin-Piperidolat- Disiklomin- Adifenin: İrritabl kolon hastalığında kullanılır.

Üriner Sistem Antispazmodiği; Flavoksat, Oksibutinin

Oftalmik Solüsyon Olarak

Homatropin: Sikloplejik etkisi en kısa olandır.

Tropikamid: Midriyatik ve sikloplejik etkisi en kısa sürendir. Sikloplejik ve midriatik etkisi en uzun süren atropindir.

Homatropin
Siklopentolat

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir