Skip to main content

ENDOKRİNOLOJİ

h-PL, GH, prolaktin biokimyasal olarak yapıları benzer.

  Artışı Azalması
Fizyolojik GebelikEmzirme, meme stimulasyonuProteinden zengin dietLaktasyonKoitus

Egzersiz

Stress

Uyku

Farmakolojik Dopamin antagonistleriFenotiazinlerMetoklorpramidTRH, Östrojen, MorfinMetil dopa, Rezerpin

Simetidin, Verapamil

Kokain, antidepresanlar

Dopa agonistleriL-DopaBromokriptinApomorfinGABA
Patolojik Hipofiz adenomu ve diğer hastalıklarıHipotalamus ve hipofiz sapı lezyonlarıHipotroidiZona zosterKronik böbrek yetmezliği

Ağır karaciğer hastalıkları

Hipofiz lezyonlarıLenfositik hipofizitis

Etkileri

Meme bezlerini, kanalları ve asinileri geliştirir. Bu etkisi için östrojen, progesterona ihtiyaç duyar.

Gebelikten sonra laktoz sentezini uyarır.

GnRH sentez ve salınımını inhibe eder. Sonuç olarak FSH ve LH yı azaltırlar. Bu nedenle kadında anovulasyon oluşturmakla birlikte erkekte LH azalmasına bağlı testesteron yapımı azalacağından libido kaybı ve sperm yapımında zamla oluştururlar. Kadınlarda bu nedenle emzirmek ovulasyonu önler. (Süt koruması)

            Annelik davranışını uyarır. Bu etkiyi oluşturmada oxitosin ile beraber çalışır.

            Hipotalamo-hipofizer traktusun kesintiye uğraması (Hipotalamustan hipofize gelen dopamini kesintiye uğratacağından) hiperprolaktinemiye neden olur.

            Hiperprolaktineminin tedavisi için dopamin agonistleri kullanılır. (Bromokriptin)

NOT:

Prolaktin eksikliğinde laktasyon olmaz. (Sheehan sendromu: Özellikle zor-kanamalı doğımdan sonra hipofiz nekrozuna bağlı gelişir. Pan-hipoputiatirizm ile seyreder. Prolaktin olmadığı için emzirmeye rağmen süt oluşmaz.)

NOT :

Galaktorenin en sık sebebi ilaç kullanımıdır.

HİPERPROLAKTİNEMİ

ETİOLOJİ:

Prolaktinomalar: En sık görülen hipofiz tümörüdür. Hipofiz endokrin adenomlarının %50 si prolaktin (PRL) salgılar .

Hipotalamus ve hipofiz sapında hasar (tümör, granulomatöz hastalık, kesi)

Empty sella sendromu :Subaraknoid mesafenin sella içine uzanıp, hipofize bası yapmasıdır. Stalk basısı sonucu dopamin kesintiye uğrayacağından prolaktin artar.

İlaçlar: Dopamin Reseptör blokerleri

Klinik:

Amenore, menstruel düzensizlik

infertilite

galaktore

disfonksiyonel uterin kanama

potens, libido kaybı (testesteron)

görme alanı defekti (erkeklerde daha sık)

osteoporoz

Tanı:

           PRL > 300 ng/ml

MR’la adenomu görüntüleme

Tedavi:

Dopamin R agonistleri: Bromokriptin, Kabergolin, Lizürid, Pergolid

Radyoterapi-Cerrahi

NOROHİPOFİZ

FİZYOLOJİSİ:

ADH (Vazopressin)

Temel olarak supraoptik çekirdekte ve bir miktarda paraventriküler çekirdekte sentezlenir.

VI ve V2 olmak üzere 2 tip reseptörü vardır.

V 1’ler IP3 üzerinden hücre içi Ca miktarını arttırarak etkilerini oluşturur.

V1 reseptörleri damar düz kasını kasıcı etkiyi oluşturur. KC de glikojenolize neden olur.

V2 Gs protein üzerinden cAMP düzeylerini arttırarak etkili olur.

V2 reseptör etkinliği akuaporin 2’nin toplayıcı kanal hücrelerinin membranına yerleşmesine dolayısı ile suyun geri emilmesine neden olur.

Ayrıca ADH V2 reseptörü ile  endotelden Weibel-Palade cisminden VWF (Von­- willenbrand Faktör) çıkmasına neden olur.

v2 reseptör

ADH salınımını arttıranlar

Plazma efektif osmotik basıncının artması ( Hipotalamus osmoreseptör ile algılanır )

Hücre dışı sıvı hacminin azalması (Volüm reseptörleri atrial duvarda yer alır)

Kan hacminin azalması

Kan basıncının düşmesi

Ağrı, heyecan, stres, egzersiz

Bulantı, kusma

Ayakta durma

Morfin, nikotin, siklofosfamit, Vinka alkaloidleri (Vinkristin, vinblastin)

Klofibrat, karbamazepin, Klorpropamid, Klortiazit

Anjiotensin II

 

ADH salınımını azaltanlar

Plazma efektif osmotik basıncının azalması

Hücre dışı sıvı hacminin artması

Alkol

Klonidin

Haloperidol

 

OKSİTOSİN

Hipotalamusun paraventriküler nükleusunda sentezlenir ve nörohipofizde depolanır. Taşınmasını ilgili nörofizinler yapar. Oksitosin 9 aminoasitten oluşan bir peptid hormondur.

ADH (arginin-vazopressin) supraoptik çekirdekte sentezlendikten sonra nörofizin II ile taşınır.

Oksitosin ise paraventriküler çekirdekte sentez edilir (NF-I ile taşınır.)

Sentezleyen hücrelerde Herring cisimciği (Nörofizinin axon içinde yaptığı inklüzyon) gözlenir

Oksitosin salınımı için en güçlü stimulus emzirmedir. Bebeğin görülmesi veya sesinin duyulmasıda oksitosin salınımına neden olabilir.

Serviksin genişlemesi ve genital bölgenin uyarılmasıda oksitosin salınımına neden olur.

 

Etkileri

Meme bezlerindeki myoepitelyal hücrelerde kasılmaya neden olarak sentez edilmiş sütün kanallar boyunca ilerlemesini sağlar.

Myometriumda kasılmaya neden olur.

Bu doğum sancılarının oluşmasında etkilidir. Ayrıca myometriumdaki kasılmalar doğum sonrası kanamaları önler.

Gebeliğin sonuna doğru myometriumda oksitosin reseptör sayısında artış olur.

Korku, üzüntü ve alkol oksitosin salınımını inhibe eder.

ADH ve oksitosin birbirlerine yapı olarak çok benzerler. Bu iki hormon erkek ve dişi üreme davranışından sorumludur. Ayrıca anne, baba rolünün oluşmasında önemlidir.

 

 

 

 

 

DİABETES İNSİPİTUS (DI)

Tipleri

Santral DI: ADH yetmezliği vardır

Nefrojenik DI : ADH ‘na cevap yoktur

 

Etiyoloji (Santral DI için):

 idiopatik (en sık)

herediter

travma (2. sık)

 infiltrasyonlar; sarkoidoz; histiositozis

enfeksiyonlar; menenjit, ansefalit

vasküler sebepler

Sheehan sendromu

DIDMOADWolfram syndrome (Diabetes İnsipidus, Diabetes Mellitus, Optik Atrofi, Deafnes-sağırlık-) sendromu

Klinik:

Hasta yeterince su içerse bir problem yaratmadan seyreder.

Sadece polidipsi ve poliüri vardır. Ancak bilinç kaybı yada yaşlılarda susama hissi bozukluğu ile agreve olur ve hipernatremi ve buna bağlı konfüzyon ve koma gelişebilir.

Tanı:

Su kısıtlama Testi: Hasta 8 saat süre ile susuz bırakılır idrar dansitesi < 1008 ve idrar osmolaritesi < 300 mosm ise DI vardır. Diabet İnsipitus ile Psikojenik su içme ayırımında kullanılır. İdrar densitesi su kısıtlama ile artıyorsa psikojen su içmedir.

Vazopressin testi: İntranazal vazopressin verilir. İdrar dansitesi ve osmolaritesi artar ise santral DI, artmazsa nefrojenik DI’dur.

 

Tedavi:  

Santral DI:

DDAVP-dezmopressin (vasopressin analoğu) ile yerine koymadır. Klorpropramid, Klofibrat, Karbamazepin ADH salınımı arttırlar.

 

Nefrojenik DI:

Tiazidler (Volüm deplesyonu yaparak aldesteronu arttırırlar. Böbrek tubuluslarında tuz ve su reabsorbsiyonunu arttırırlar)

İbuprofen (PGE sentezini azaltır, afferent arteriolden böbreğe gelen kan akımı azalır. İdrar miktarı azaltılmış olur.)

Bazen yüksek doz DDAVP’ye cevap verir.

UYGUNSUZ ADH SENDROMU (IADH)

Etiyoloji:

Malign tümörler:

Akciğerin küçük hücreli Ca (%80- en sık neden)

pankreas Ca

SSS tümörleri

lenfoma

 Hipotalomo- hipofizer aksı bozan hastalıklar

pnömoni

tüberküloz

-aspergillozis

 SSS hastalıkları

Ensefalit

-Menenjit

-Beyin absesi

-Kanama

-Gulian Bare Sendromu

İlaçlar:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir