Skip to main content

ENDOKRİN CERRAHİ

                    TİROİD HASTALIKLARI

                    Anatomi: Tiroid bezi ortama 20-30 gr ağırlığında olup, bir isthmusla birleşen iki lobdan oluşur. Trakeanın hemen önünde yerleşir ve kısmen trakeayı çevreler. % 70-80 oranında piramidal lob denen bir küçük lob daha bulunur. Piramidal lob daha çok sol lobdan köken alır.

TROİD HASTALIKLARI

 

                 Damarlar: Süperior ve inferior tiroid arterler ile beslenir. Süperior tiroid arter, eksternal karotid arterin dalıdır. İnferior TA ise subklavyen arterden çıkan trunkus tiroservikalisin dalıdır. %2-12 oranında arteria tiroidea ima bulunur. Bu arter direk arkus aortadan çıkar. Tiroid bezinin kan akım hızı 5 ml/gr/dk’dır. Süperior ve orta tiroid venler vena jugularis internaya, inferior tiroid ven innominat vene dökülür.

                Lenfatikler: Lenfatik kapiller bir ağ tüm tiroid foliküllerini sarar, yüzeyel subkapsüler lenf pleksusuna açılır. Buradan parakapsüler bölgeye, pretrakeal, jugular ven ve rekürren sinir boyunca bulunan ilk kademe lenf  bezlerine drene olur. İsthmusun hemen üstünde trakeanın hemen önünde malign hastalıklar ve tiroiditlerde büyüyen lenf bezi bulunur. Buna Delphian lenf nodu denir.

               Sinirler: Nervus larengeus inferior (N. Rekürrens) ve nervus larengeus süperior, Vagus’un dallarıdırlar. Solda ligamentum arteriosum altından, sağda subklavyen arterin altından dönerek tiroide ulaşırlar. Nervus laringeus süperiorun iki dalı vardır: eksternal dalı (Galli-Curci siniri) krikotrioid kasın motor siniridir, internal dal ise epiglotun duyu siniridir. Tiroid cerrahisi sırasında bütün sinirler farklı şekilde yaralanabilirler. Üst kutup damarları, arteria ve vena tiroidea superior bağlanırken, N. laringeus superior zarar görebilir. Bu durumda hastada ses modülasyonunda bozulma (at sesi) ve sıvı gıdaları yutmakta güçlük olur.

N. Rekürrens larenksin intrensek kaslarını innerve eder. Özellikle A. Tiroidea inf. bağlanırken yaralanabilir. Bu durumda vokal kord paralizisi olur. Bilateral sinir yaralanması olursa vokal kordlar orta hatta doğru kayacağından acil trakeotomi gerekir.

Troit testleri

 

                      TİROİD FONKSİYON TESTLERİ

                    1- Tiroidin sekretuar durumunu tayin eden testler

  a) T4 ve T3 ölçümleri: Artmaları hipertiroidi, azalmaları hipotiroidi anlamı taşır. Ek olarak Tiroksin Bağlayan Globulin (TBG) düzeyindeki değişmeler T4 değerlerini değiştirir. Gebelerde ve östrojen alanlarda TBG yapımı artar bu da T4 düzeyni arttırır. Androjen ve steroidler ters etki gösterir. Değişim total T4 düzeylerindedir, serbest T4 etkilenmez.

b) T3 Resin Uptake (T3RU): Serumda doymamış TBG düzeyini ölçer.

c) Serbest Tiroksin İndeksi (FTI): FTI = TT4 x T3RU (hastanın) / T3RU (ortalama değer)

d) Radyoaktif iyot uptake (RAIU): I 131 veya I 123

2- Hipotalamus-hipofiz-tiroid aksının değerlendirilmesi:

a) Serum TSH ölçümü ve ultrasensitif TSH (s-TSH)

b) TRH stimülasyon testi

3-  Anatomik ve patolojik değerlendirme:

a) Tiroid Sintigrafisi

b) Tiroid USG

c) Tiroid İİAB

d) Antitiroid Antikorlar:

– Antimikrozomal antikor (AMA): Hashimato’da % 95 (+)

– Antitiroglobulin antikor (ATA): Hashimato’da % 60 (+), Graves’te % 30 (+)

– Tiroidi stimüle eden immünglobulin (TSI): Graves’te % 50-100 (+)

4- Diğer Testler:

Serum Tiroglobulin düzeyi: Tiroid neoplazmlarında, inflamasyonda, cerrahi ve radyasyon sonrası yükselebilir. Tiroid Ca nedeniyle yapılan bilateral total tiroidektomilerden sonra oluşan nüks ve uzak metastazlarda yükselmesi nedeniyle hasta takiplerinde ideal bir tetkiktir.

TİROİDİN KONJENİTAL ANOMALİLERİ

Tirogllosal kist: En sık görülen tiroid anomalisidir. Tiroglossal kanal açık kalınca oluşur. Orta hatta, çene ucundan sternal çentiğe kadar bir çizgi boyunca bulunabilirler. Dilin dışarı çıkarılmasıyla yukarı doğru hareket ederler. Enfekte olmazlarsa ağrısızdırlar. Tedavileri eksizyondur, hyoid kemiğin orta kısmı da eksizyona dahil edilir.

Aberran tiroid: Kısmen veya tamamen mediastende yerleşirler. Pratikte tiroid dışında bulunan tiroid dokuları papiller Ca metastazı olarak kabul edilir.

Lingual guatr: Tiroid bezinin dil kökünde olmasıdır.

TİROİDİTLER

Akut Süppüratif tiroidit: Pyojenik tiroidit de denilir. Genellikle tiroid dışında bir bölgenin bakteriyel enfeksiyonu sonrası, çoğunlukla ÜSYE’den sonra oluşur. Tiroid üzerinde şişlik, hassasiyet, eritem ve ısı artışı olabilir. Tedavide antibiyotikler, analjezik ve fluktüasayon varsa insizyon-drenaj uygulanır.

Subakut Tirodit: deQuervain tiroiditi, dev hücreli veya granülamatöz tiroidit. Etyolojide viral köken düşünülmektedir, viral ÜSYE’yi izleyebilir. Klinik seyir Hashimato’ya benzer, erken dönemde tirotoksik tablo gelişebilir. Tanısal açıdan RAIU düşük olması anlamlıdır. 1-6 ay içinde iyileşme olur. Hafif vakalara NSAİ, şiddetli ise steroidler verilir. RAİU normale dönünce tedavi kesilir.

Hashimato Hastalığı (Kronik Lenfositik veya lenfoadenoid Guatr): Tiroiditlerin en sık görülen şeklidir. Genellikle kadınlarda 40-50 yaş civarında görülür. Otoimmün etyolojiye sahiptir. Diğer otoimmün hastalıklarla birlikte görülme şansı yüksektir. AMA % 95, ATA % 60 (+) bulunur. Tiroid bezi son aşamada sert, fibrotik yapı alır. İlk aşamada hipertiroidi, sonra ötiroidi, son aşamada ise hipotiroidi gelişir. Hastalık progresif şekilde ilerlerTanı tiroid İİAB ile konur.

Tedavi: Hashimato tiroiditi medikal bir hastalıktır.Hastada guatr yok ve ötiroid ise tedavi gereksizdir. Guatr ve hipertiroidi varsa antitiroid ilaçlar verilir. Hipotiroidi varsa destek tiroid hormonu verilir.

Cerrahi tedavi:

*                                Bası belirtileri varsa

*                                Malignansi şüphesi varsa

*                                Kozmetik sorun varsa

Riedel Tiroiditi: En nadir görülen tiroidittir. Görünüşü sarkomu andırabilir. Carotisi, juguler veni içine alır. Ayırmak mümkün değildir. Ayrıca trakeayı, kasları ve sinirleri invaze edebilir. Buna bağlı semptomlar olur. Mediastinal veya retroperitoneal fibrozisle birlikte görülebilir. Önemli olan ayırıcı tanıyı yapmaktır. RAİU düşüktür, İİAB tanı vermeyebilir. Tanı için true-cut iğne veya açık biyopsi yapılması gerekebilir. Mümkün olduğu kadar medikal tedavi denenir, steroidler faydalıdır. Bası nedeniyle cerrahi gerekirse sadece istmus çıkartılır, kalan lobların birleşip trakeayı sarmasını önlemek için hiyoid altı kaslar orta hatta birleştirilir ve trakeanın önüne dikilir.

Geçici tirotoksikozla seyreden kronik tiroiditler: Sessiz tiroidit, ağrısız tiroidit, postpartum tiroidit. RAİU düşüktür. Önemli olan ayırıcı tanının yapılmasıdır. Otoimmün etyoloji düşünülmektedir.

GUATR

Tiroidin iltihabi ve tümöral nedenler dışındaki büyümelerine guatr denir. Nedenlerine göre:

– Endemik guatr: İyot eksikliği nedeniyle olur.

– Sporadik gutar: Etyoloji belli değildir.

– Familyal guatr: Enzim defektleri nedeniyle olur.

Fonksiyonel durumlarına göre:

Toksik guatr:

a) Diffüz toksik guatr (Basedov-Graves hastalığı)

b) Nodüler toksik guatr (Plummer hastalığı)

Nontoksik guatr (Ötiroid veya hipotiroidi)

a) Diffüz hiperplazi (basit guatr)

b) Nodüler hiperplazi (nodüler guatr)

HİPOTİROİDİZM

Defektin seviyesine göre primer, sekonder veya tersiyer olarak sınıflanır.

Genelde erişkinlerde en sık neden iyatrojenik doku kaybıdır. Halsizlik, soğuğa karşı intolerans, unutkanlık, iştahsızlık, ses kısıklığı, konstipasyon, apati, menstrüal değişikliklere yol açar. Çocuklarda ek olarak obesite ve gelişme geriliği olur.

FM: Bradikardi, tendon reflekslerinde azalma, miksödem, saçlarda sertleşme, kabalaşma, yüz derisinde kuruma saptanır.

Guatr + hipotiroidi Hashimato’da, antitiroid ilaç alanlarda, iyot yetersizliğinde ve biosentetik defektlerde görülür.

Guatrsız hipotiroidi ise idiopatik tiroid atrofisi, cerrahi ve RAİ tedavisi sonrası görülür.

Tanı: TSH yüksektir. T3 ve T4 normal veya düşüktür.

Tedavi: Tiroksin (T4) 2 mg/kg

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir