Skip to main content

ELEKTRON TRANSPORT ZİNCİRİ VE OKSİDATİF FOSFORİLASYON

 

 

                   ATP:          Büyük (+)DG’leri olan reaksiyonların gerçekleşmesi için ör:iyonların hücre zarında konsantrasyon gradientine karşı taşınmaları gibi büyük (-)DG’si olan diğer bir reaksiyon gerekir ör: ATP hidrolize (DG serbest enerji değişimidir.(-) ise net enerji kaybını gösterir, reaksiyon ekzergoniktir spontan olarak. (+) ise net enerji kazancı vardır endergoniktir. Reaksiyonun yürümesi için sisteme enerji eklenmelidir)

Canlı organizmalarda ATP, ekzergonik ve endergonik reaksiyonlarını birbirine bağlıyarak en önemli enerji taşıyıcısı olarak işlev yapar.

ATP yüksek enerjili bir fosfat bileşiğidir.Çünkü hidroliziyle büyük bir (-) serbest enerji açığa çıkar. ATP dışında enerji taşıyan diğer fosfatlı bileşikler de vardır.

Çok yüksek enerjili fosfat bileşikleri şöyle sıralanabilir:

PEP > karbamoil-P >1,3 BPG > fosfokreatin > asetilfosfat > asetil koA > SAM > ATP

Düşük enerjili fosfat bileşikleri ise:

ADP> Glu-1-P > fruktoz-6-P > AMP > glukoz 6-P > gliserol-3-P > triaçilgliserol > glutatyon

 

ELEKTRON TRANSPORT ZİNCİRİ:

Aerobik hücrelerde mitokondriyal elektron transport zincirinin fonksiyonu, mitokondride gerçekleţen SAS, b-oksidasyon ve diğer yıkım yollarındaki dehidrogenazlar tarafından redüklenen koenzimleri (NAD, coQ, FAD) yeniden okside etmektir. Son e- alıcısı ise oksijendir. Bu elektronlar, özel koenzimlere ( NAD ve FAD) nakledilir ve redükte yüksek enerjili koenzimler ( NADH ve FADH2) oluşur. Bunlar da daha sonra e- çiftlerini özel e- taşıyıcılarına verirler. e- lar ETZ’de ilerledikçe  serbest enerjilerini yitirirler. Bu olay ATP sentezi ile birlikte yürür ve enerjinin bir kısmı ATP şeklinde tutulur ki bu olayın tamamına oksidatif fosforilasyon (e- transportuna bağımlı fosforilasyon) denir. Geri kalanı da ısı şeklinde salınır. Oksidatif fosforilasyon aerobik hücrelerde başlıca enerji kaynağıdır.

 

                ETZ’nin Lokalizasyonu: İç mitokondri zarında yerleşmiştir. ETZ ve oksidatif fosforilasyon, mitokondri içeren tüm vücut hücrelerinde birlikte yürür. Dış mitokondri zarı özel porlar içerir ve pekçok iyon ve küçük moleküller buradan geçebilir.

İç mitokondri zarı ise küçük iyonları, H+, Na ve K gibi ve ATP, ADP, piruvat, süksinat, a-ketoglutarat, sitrat ve malat gibi diğer küçük metabolitleri geçirmez, özel taşıyıcı sistemler gerekir. Serbest geçenler, O2, CO2, su, NH3 ve monokarboksilik asitler olan asetoasetik, asetik ve 3-OH-bütirik asitlerdir. İç mitokondri zarı genellikle içerik olarak proteinden zengindir ve ETZ ve oksidatif fosforilasyon ile direkt iliţkidedir.

ATP sentetaz kompleksleri, iç mitokondri zarının iç yüzeyine yapışıktır ve mitokondriyal matrikse doğru uzanırlar.

Mitokondri matriksi piruvat, amino asit, yağ asiti oksidasyonu ve SAS enzimlerini içerir. Üre ve hem sentezi de kısmen matrikste olur. Ayrıca NAD, FAD ve ATP üretmek üzere kullanılan ADP ve Pi de burada bulunur. Tek istisna iç zarda bulunan süksinat dehidrogenazdır.

 

              ETZ’nin Organizasyonu:  İç mitokondri zarı 5 ayrı enzim komplesi içerir, I-V. I-IV. kompleksler ETZ’nin bir kısmını oluştururken, V. kompleks ATP sentezini katalizler. Her bir kompleks e- alır ve daha mobil e- taşıyıcılarına verir, coQ ve sitokrom c gibi. ETZ’nin her taşıyıcısı, bir e- vericisinden e- alır ve zincirdeki bir sonraki taşıyıcıya verir, sonuçta e-lar, O2 ve protonla kombine edilerek su meydana getirilir. ETZ’nin bu şekilde O2’ye ihtiyaç duyması nedeniyle respiratuar zincir adı da verilir ve vücudun kullandığı O2’nin büyük kısmını karşılar.

 

Reaksiyonlar:    

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir