Skip to main content

AMİNO ASİTLER ve PROTEİNLER

b) Pankreas: Asidik mide içeriğinin i.barsağa geçmesiyle g.i. hormonlar olan sekretin ve kolesistokinin salınır. Pankreasın asiner hücrelerinden, kolesistokinin (pankreozimin) etkisiyle, proenzim halinde endopeptidazlar ve karboksipeptidazlar salınır. Sekretin de bikarbonat salınımını sağlar. Önce tripsinojen, duodenal epitelyal hücrelerce salınan enteropeptidez (enterokinaz) aracılığıyla aktive edilirler. Tripsinojenden tripsin (arginin ve lizin arasındaki bağa etki eder) oluşur. Tripsin hem tripsinojeni hem de endopeptidaz olan kimotripsin ve elastaz ile ekzopeptidaz olan karboksipeptidaz A ve B nin proenzimlerini aktive eder. Bu pankreatik proteazlar aracılığıyla, ince barsağa gelen polipeptidler oligopeptidlere ve amino asitlere ayrılırlar.

c) İnce Barsak: İntestinal hücre yüzeylerindeki ekzopeptidaz olan aminopeptidazlar ve dipeptidazlar sindirimi sürdürürler. İnce barsak epitel hücreleri, serbest amino asitleri ve dipeptidleri absorbe eder. Hücrelerin sitozolünde dipeptidler, amino asitlere yıkılırlar. Portal sisteme yalnızca amino asitler geçebilir.

Amino asitlerin hücrelere taşınması için, aktif transport sistemleri ve ATP den yaralanılır. Bunlar arsında Na-bağımlı kotransport ve g-glutamil siklusu (glutatyona bağlanarak) sayılabilir. Hücre içi amino asit konsantrasyonu daima dışarıdan yüksek olduğundan taşınma konsantrasyon gradientine karşı olur.

2) Amino Asitlerden Azot Ayrılması:

Amino asit katabolizmasının ilk basamağı a-amino grubunun ayrılmasıdır.

A- Transaminasyon: Bir amino asidin amino grubunun, bir a-ketoaside nakli sonucunda, yeni bir amino asit ve yeni bir a-ketoasit meydana gelir. Bu reaksiyonu  katalizleyen enzimlere transaminazlar (aminotransferazlar) denir.

a-amino asit    +    a-ketoglutarat    ®     a-ketoasit    +    glutamat

Transaminasyona prolin, lizin ve treonin dışındaki tüm amino asitler katılır. Transaminazların substrat spesifikliği vardır. En önemlileri aspartat aminotransferaz ;AST (glutamik okzaloasetik transaminaz ;GOT, hem sitplazma hem mitokondride) ve alanin aminotransferaz; ALT (glutamik piruvik transaminaz; GPT, yalnız sitop.da) dır. Koenzimleri pridoksal fosfattır. Bu koenzim pridoksin (vit.B6)den meydana gelir.

B) Oksidatif Deaminasyon: Amino gruplarını transfer eden transaminasyon reaksiyonlarının aksine, burada amino grubu serbest amonyak halinde açığa çıkar. Bu reaksiyon başlıca karaciğer ve böbrekte sadece mitokondrilerde meydana gelir.

Transaminasyon aracılığıyla a.asitlerin çoğunun amino grubu glutamata nakledilir. Glutamat, hızlı oksidatif deaminasyona uğrayan tek amino asittir. Bu reaksiyonu glutamat dehidrogenaz  katalizler. Böylece önce transaminasyon ardından oksidatif deaminasyon ile a.asitlerin amino grupları amonyak halinde açığa çıkar. Enzim sadece mitokondride bulunur.

Glutamat    +    NADP+    +    H2O    «    a-ketoglutarat    +    NADPH   +   H+    +    NH3

Koenzim olarak NAD+ veya NADP+ kullanılır. Reaksiyonun yönü glutamat, a-ketoglutarat ve amonyak konsantrasyonları ile okside koenzimlerin redükte koenzimlere oranına bağlıdır. ATP ve GTP enzimin allosterik inhibitörleri, GDP ve ADP ise aktivatöleridir. Bu nedenle , hücrede enerji seviyesi düşükken , bu yolla amino asit yıkılımı fazladır ve SAS için a-ketoglutarat sağlanır. K.c. ve böbrekte a.a. oksidaz da bulunur ama fizyolojik önemi bilinmiyor. L-a.a. oksidazın koenzimi riboflavin fosfat, D-a.a.oksidazınki FAD’dir.

3) Üre Siklusu:

Üre, a.asitlerin amino gruplarının başlıca atılım yoludur ve idrardaki azotlu bileşiklerin yaklaşık %90 nı oluşturur. Ürenin bir azotu serbest amonyaktan, diğeri aspartattan gelir. Her ikisinin de prekursoru glutamattır. Karbon ve oksijen ise CO2 den sağlanır. Üre karaciğerde sentezlenir, kanla böbreklere gelir ve idrarla atılır.

Siklus toplam 5 basamaktır, ilk 2 reaksiyon mitokondride meydana gelir. Diğer enzimler sitozolde lokalizedir.

a) Karbamoil fosfat oluţumu; enzim karbamoil fosfat sentetaz I dir. 2 molekül ATP harcanır ve reaksiyon geri dönüşümsüzdür. N-asetil glutamat enzimin allosterik aktivatörüdür. Hız kısıtlayıcı basamaktır. Aynı enzimin sitozolik izoenzimi primidin sentezinde görev alır.

b) Sitrüllin oluţumu; bu basamakta karbamoil fosfat üre siklusuna girer. Ornitin ve sitrüllin siklusta yer alan temel a.asitler olmasına rağmen, bunlar için genetik kod bulunmadığından hücresel proteinlerin yapısına giremezler. Siklusun her dönüşünde ornitin rejenere olur (SAS’taki okzaloasetat gibi). Enzim ornitin transkarbamoilaz dır. Meydana gelen sitrüllin sitozole taşınır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir